Zayi Ne Demek, Zayi Olmak Nedir

Zayi Ne Demek, Zayi Olmak Nedir
Zayi Ne Demek, Zayi Olmak Nedir

Zayi Ne Demek

Üzeri bir miktar küllenmiş bir kelimedir zayi. Belki yaşı 50’nin üzerinde olanlar hala kullanıyordur. Bir de yasalarımızda hala bu sözcük geçiyor. Türk Dil Kurumu sözlüklerinde zayi ne demek diye araştırıldığı zaman, kayıp veya daha öztürkçe bir ifade ile yitik anlamına geldiği görülür. Aslında bu ifade, Arapçadan dilimize girmiş bir kavramdır. Bu kelimenin kökenine bakılacak olursa, Arapçada ziya kelimesinden türediği görülür.

Etik Ne Demek

Bugün hukuk dilinde hala zayi kavramı kullanılmaktadır. Örneğin sigorta hukukunda tam ziya durumu, sigortalanmış bir şeyin tamamen zayi olması durumudur. Yani sigortaya konu olan bir eşyanın, bir daha ele geçmeyecek şekilde ortadan yok olmasıdır. Aslında 2012 yılında yürürlüğe giren yeni Türk Ticaret Kanunu’nunda da ziya ve zayi kavramları değiştirilmeden kullanılmıştır. Hatta kanunun gerekçesi yazılırken, bu kavramların yerine öztürkçe karşılığının özellikle konulmadığı belirtilmiştir. Çünkü bu kavramların, hukuksal anlamda anlamını verecek bir karşılığı bulunamamıştır. Kısaca bu kavram, anlam yüklü bir kavram olarak kabul edilmiştir. Bir kıymetli evrak zayi olmuşsa, hak sahibinin isteği dışından elinden çıkmış, kullanılamaz duruma gelmiş, çalınmış, kaybolmuş ya da bu evrakın yıpranarak temel unsurlarının okunamaz duruma gelmiş olması ifade edilmektedir.

Hukuki bir kavram olan zayi, genel olarak saklanması zorunlu olan belgelerin kaybedilmesi durumunu tanımlar. Örneğin, bir senedin yukarıda sayılan durumlar yüzünden kullanılamaz duruma gelmesi zayi olma sonucunu doğurur. Bu durumda senet üzerindeki hakkın kaybedilmemesi için, zayi senedin mahkemede iptal ettirilmesi gerekir.

Ancak günlük konuşmalarda bu kelime artık pek kullanılmıyor. Bu kelimenin dilimize Arapçadan girdiğini söylemiştik. Bu kelimenin dilimizde benimsenen şekli, genitif şeklidir. Yani, başka bir isimle ilgisi olduğunu ifade eden aidiyet veya ilgi halidir. Genelde -in ilgi eki ile oluşturulan genetif hal dilimizde yoktur.

Zayi kelimesi kullanılan en eski yazılı kaynaklar 1400 yıl öncesine dayanmaktadır. Demek ki dilimize girişi çok daha öncesine dayanmaktadır.

Yok olmuş, elden çıkmış, mahvolmuş, işe yaramayan, yararsız, boş, kayıp veya yitik anlamlarına gelen bu kelime dilimizde fiil olarak, etmek ve olmak fiilleri ile birlikte kullanılır. Zayi etmek demek kaybetmek, yitirmek anlamlarına gelirken, zayi olmak ise kaybolmak, yitmek anlamlarına gelir.

Bir de özellikle yasal düzenlemelerde ziyaa uğramak fiiline rastlanmaktadır. Bu kavram daha çok eşyanın zarar görmesi anlamında kullanılır. Bir eşyanın zayi olması durumunda eşya ortadan yok olur, ancak ziyaa uğraması durumunda eşyada bir zararın meydana gelmesi söz konusudur.

1 Yorum

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here