Yunus Emre Kimdir, Hayatı ve Eserleri

Yunus Emre Kimdir, Hayatı ve Eserleri
Yunus Emre Kimdir, Hayatı ve Eserleri

Yunus Emre Kimdir

Türk milleti tarafından çok sevilen, okullarda derslerde öğretilen, her gün sözleri halkımızca dillendirilen Yunus Emre kimdir? Yunus Emre eserleri nelerdir?

Yunus Emre bu topraklarda yetişmiş nice gönül ve iman eri içerisinde, kendine has üslubu ile tanınan nadide şairlerimizdendir. Öyle ki onun kaleminden sadır olan ilâhiler yüzyıllardan beri dinî ve edebî toplantılarda okunmaktadır. Bu ilahiler yalnız Türkiye’de değil, dünyanın çeşitli yerlerinde yaşayan mü’minlere mânevî zevk ve heyecan vermektedir.

Yunus Emre insan denen aziz varlığın yaratılışındaki sırra varmak ve bu suretle kendi varlık amacını bulmak için büyük bir fikir sancısı çekmiştir. Çektiği bu sancılı arayış neticesinde ise ilahî aşka erişmiştir. Şiirlerinde yaşadığı bu arayışın ve buluşun eseri görülmektedir. Bugün  “Yunus Emre kimdir?” dendiğinde birçok kişinin aklında “Yunus Emre aşktır” cevabını belirir. Yunus Emre hayatı hakkında fazla bilgi edinilememiş kişilerdendir. Ancak yine de elde birtakım tahmin ve bilgiler vardır.

Yunus Emre Sözleri
Yunus Emre Sözleri

Yunus Emre Hayatı

Eskişehir’in bir köyünde dünyaya gelen Yunus Emre, Tapduk Emre’ye mürit olmuş, aynı zamanda onun kızıyla evlenmiştir. 80 yaşlarında vefat etmiş ve ikamet ettiği Eskişehir’in Mihalıççık ilçesine bağlı Yunus Emre Köyü’nde defnedilmiştir. Ancak ülkenin birkaç yerinde onun adını taşıyan türbeler vardır. Yunus Emre Anadolu’nun siyasî ve içtimâî yönden karışık olduğu bir devirde yaşamıştır. Ancak şiirlerinde bu durumlara hiç değinmemiş, tamamen insanın hakikati ve ilahî aşk üzerine yoğunlaşmıştır.

Yunus, kuraklık yıllarında kendi köyü için buğday isteme amacıyla Hacı Bektaş Veli’nin kapısını çalmıştır. Ancak Yunus Emre için bu talep bir himmet arzusuna dönüşecek ve soluğu Tapduk Emre dergahında alacaktır. Bundan sonra güçlü bir nefis terbiyesinden geçen ve nice imtihanlara maruz kalan Yunus, sonunda ‘Hamdık piştik yandık elhamdülillah’ deme olgunluğuna erişecektir.

Bu büyük şair aynı zamanda kendisi gibi ilahi aşk ile nam salmış olan Mevlana’nın da çağdaşıdır. Mevlana aşkını Farsça dili ile kaleme alırken, Yunus halkın dili olan Türkçe’yi kullanmıştır. Yunus Emre’nin mürşidi her ne kadar Tapduk Emre olarak bilinse de Yunus asıl özünü Mevlana’da bulmuştur. Bunu Tapduk Emre bir Bektaşi halifesi olduğu halde Yunus’un şiirine tesir eden ehli sünnet akidesinden anlıyoruz.

Ayrıca Yunus şiirlerinin pek çok yerinde Mevlana’dan övgüyle söz etmiştir. 16 beyitlik ‘Müstef’ilün Feûlün Müstef’ilün Feûlün’ vezninde yazılan bir şiirinde:

Fakih Ahmed Kutbüddin, Sultan Seyyid Necmeddîn
Mevlânâ Celâleddin, ol kutb-i cihan fânî

diyerek Mevlânâ’yı velilerin kutbu olarak göstermesi buna örnek olarak verilebilir. Yunus Emre’nin din ve ahlak anlayışı incelendiğinde Mevlana’nın tesirinde kaldığı görülecektir. Yunus Emre’nin Mevlânâ’dan 40 küsur sene sonra vefat ettiği sanılmaktadır.

Yunus Emre Eserleri

Yunus’un eserlerinde kullandığı dil, Anadolu’da yerleşen Türklerin dili olan Oğuz Lehçesi idi. Zamanında yazılan Arapça ve Farsça eserlerin çokluğuna rağmen Yunus’un şiirlerinin öz Türkçe olması, eserlerinin halk tarafından anlaşılmasını sağlamıştır. Bazı kimselerin iddia ettiği gibi Yunus Emre ümmî (okuma-yazma bilmeyen) bir şair değildi. Bektâşî kaynaklarından gelen Yunus’un cahil bir köylü hatta Bektaşî olduğu rivayeti de gerçek dışıdır.

Yunus Emre Kimdir
Yunus Emre Kimdir

Türk Tasavvuf Edebiyatı’nda Yunus Emre eserleri arasında olduğu sanılan pekçok şiir olsa da bunların bazıları başka şairlere aittir. Bu karışıklığın sebebi ise bu kişilerin de Yunus ismini taşıması ve derviş olmaları sebebiyledir. Yunus Emre’nin şiirlerinin toplandığı iki eseri vardır. Bunlardan biri Yunus Emre Divanı, diğeri Risalet’ün Nushiyye isimli eserdir. Divanında halk edebiyatı usulüyle yazdığı şiirler biraraya getirilmiş, Risaletun Nushiyye’de ise Mevlana’nın etkisiyle aruz veznini kullanmıştır.

Yunus Emre Sözleri Neler
Yunus Emre Sözleri Neler

Yazımızda Yunus Emre kimdir, Yunus Emre hayatı ve Yunus Emre eserleri başlıkları altında bu söz ve aşk sultanını tanıtmayı amaçladık. Sonuç olarak Yunus’un hayatı da hakkındaki bilgiler de, manevî yönünü ön plana çıkarmak istercesine sade bilgilerden ibarettir.

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here