Varlık Fonu Ne Demek, Kısaca Varlık Fonu Nedir

Varlık Fonu Ne Demek, Kısaca Varlık Fonu Nedir
Varlık Fonu Ne Demek, Kısaca Varlık Fonu Nedir

Varlık Fonu Nedir

Son zamanlarda sık sık duymaya başladığımız Varlı Fonu nedir? Kelime anlamı olarak Varlık Fonu ne demek? Resmi sitesinde Türkiye Varlık Fonu, daha güçlü bir Türkiye için var denmiştir. Misyon olarak şu üç temel ilke gösterilmiştir:

  • Ülkemizin stratejik varlıklarını geliştirmek
  • Bu varlıkların değerlerini artırmak
  • Bu şekilde ülkemizin öncelikli yatırımları için kaynak yaratmak

Ayrıca kurumsal bir yönetim anlayışı ile Türkiye Varlık Fonu’nun dünyanın en başarılı varlık fonlarından birisi olması vizyon olarak belirlenmiştir.

Türkiye Varlık Fonu kurulurken şu hedefler gözetilmiştir:

  • Ülkemizin ekonomik dengesinin devam ettirilmesi ve kalkınmaya katkı sağlanması için kamuya ait varlıkların daha etkin ve verimli yönetilmesini sağlamak
  • Mevcut kamu varlığını daha değerli kılarak gelecek nesiller için daha güçlü bir Türkiye hazırlamak

Bilindiği gibi işletmelerin üzerinde yüksek faiz baskısı bulunmaktadır. Bu baskı hem işletmelerin büyümelerine hem de ülkemizin ekonomik büyümesinde yatırımların artırılması yönünde bir engeldir. Bu arada maalesef enflasyon baskısı ve geçim derdi yüzünden insanlar tasarruf etme durumları da son derece kısılıdır. Oysa tasarruf ve yatırımlar olmadan ekomik gelişmeden bahsedilemez.

Varlık Fonu Nedir
Varlık Fonu Nedir

Enflasyon Nedir

İşte bu noktada Türkiye Varlık Fonu, kuruluş amacına uygun şekilde büyük projelere finansman sağlayacak ve bu arada bu projelerin gerçekleşmesi sayesinde istihdamın artmasına vesile olacaktır. Dolaylı yoldan bu sonuçların faiz üzerindeki baskıyı düşürmesi ve ekonomik kalkınmanın sağlanması amaçlanmaktadır.

O zaman Varlık Fonu nedir sorusuna şu kısa cevabı vermek mümkündür: varlık fonu, ülkemize tasarruf ve yatırımların hızlanmasını, bu şekilde ekonomik kalkınmanın ve büyümenin yolunun açılmasını sağlamak amacı ile kurulan bir fondur.

Varlık fonu, 2016 yılında çıkarılan Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile kurulmuştur. Bu kanunda varlık fonunun kuruluş amacı ve kapsamı şu şekilde açıklanmıştır:

  • Sermaye piyasası araçlarında çeşitlilik yaratmak ve derinlik kazandırmak
  • Resmi kuruluşlara ait ülkedeki varlıkları ekonomik sistemin içinde almak
  • Ülke dışından kaynak temin etmek
  • Stratejik yatırımlara ve büyük ölçekli projelere iştirak etmek

Bu şekilde Varlık Fonu’nun, Kanal İstanbul, üçüncü köprü, üçüncü havalimanı, yeni otoyollar ve nükleer santraller gibi dev projelere, kamu borcunu yükseltmeden finansman sağlaması hedeflenmektedir. Bir ölçüde bu fon ile birlikte bankacılık sisteminin finans sektörü üzerindeki etkisi düşürülmüş olacaktır. Bu amaçla Varlık Fonu’nun ekonomik krizlerin yaşandığı dönemlerde finans piyasalarını dengeleyici bir rol üstlenmesi de amaçlanmıştır.
Yani Varlık Fonu nedir diye sorulduğunda, finansal sistemimizde esaslı bir değişim yaşandığı söylenebilir.

Varlık Fonu Ne Demek

Şimdi Varlık Fonu ne demek sorusuna cevap olarak biraz daha derinleşelim. Söz konusu yasanın yürürlüğe girmesi ile kamu varlıkları ve fonlarının tamamı, kurulan Türkiye Varlık Fonu yönetimine devredilmiştir. Varlık Fonu, Başbakanlığa bağlı olan ve profesyonel yönetim ilkelerine göre yönetilen bir fondur. Bu fon devredilen kaynağı, stratejik yatırım planında açıklanan hedefler doğrultusunda ve likidite, yatırım, risk ve getiri tercihlerini de dikkate alarak değerlendirecektir. Bu çalışma kapsamında şu sayılan faaliyetleri yapacaktır:

  • Yerli ve yabancı şirketlerin paylarının alım satımı
  • Yerli ve yabancı ihraççılara ait payların ve borçlanma araçlarının alım satımı
  • Kıymetli madenler ve emtiaya dayalı olarak ihraç edilen sermaye piyasası araçlarının alım satımı
  • Fon katılma paylarının, türev araçlarının, kira sertifikalarının ve gayrimenkul sertifikalarının alım satımı
  • Özel tasarlanmış yabancı yatırım araçlarının alım satımı
  • Diğer finansal araçların alım satımını

Bu faaliyetler için gerekli olan kaynak ise şu şekilde sağlanmıştır:

  • Özelleştirme kapsamında olan ve Varlık Fonu’na devredilmesine karar verilen kuruluş ve varlıklar
  • Özelleştirme Fonu’ndan devredilmesine karar verilen nakit fazlalık
  • Bakanlar Kurulu tarafından Varlık Fonu’na devredilmesine karar verilen ihtiyaç fazlası gelir, kaynak ve varlıklar
  • Varlık Fonu tarafından yerli ve yabancı sermaye ve para piyasalarından mevcut yasal düzenlemeler kapsamında izin ve onay gerekmeden sağlanan finansman ve kaynaklar
  • Para ve sermaye piyasaları dışında başka şekilde sağlanan finansman ve kaynaklar

Kuruluş kanununa göre Varlık Fonu yönetim kurulu en az beş kişiden oluşmak zorundadır. Varlık Fonu başkanı, üyeleri ve genel müdür Başbakan tarafından atanır. Varlık Fonu’nun faaliyetlerine başlaması için, önce üç yıllık bir stratjik plan hazırlanması ve bunun Bakanlar Kurulu tarafından onaylanması gerekmektedir. Statejik plan hem Varlık Fonu’nun ana şirketini, hem bağlı şirketleri hem de Varlık Fonu bünyesinde kurulacak alt fonları kapsamak zorundadır.

Peki Dünyada Varlık Fonu Durumu Ne

Bugün dünyada 80 civarında ülkede varlık fonu kurulmuştur. Bunların toplam büyüklüğü ise 8 trilyon Dolar civarındadır. Bu fonların dünyanın her yanında yatırımlar yapmaktadır. Tahminlere göre varlık fonlarının toplam büyüklüğü birkaç yıl içinde 15 trilyon Dolar’ı bulacaktır. Sıralama şu şekilde:

  • Norveç Emeklilik Fonu: 850 milyar Dolar büyüklüğünde. Bu fon Norveç’in petrol satışından elde edilen paralarla oluşuyor. Fon, 70 ülkede yatırım yapıyor.
  • Çin Yatırım Şirketi: 813 milyar Dolar büyüklüğünde. Çin’in yabancı para rezervleri bu fonda işletiliyor.
  • Abu Dhabi Yatırım Kurumu: 792 milyar Dolar büyüklüğünde. 1976 yılından beri faaliyet gösteriyor ve Orta Doğu ülkelernde en büyük fon. Ülkede bütçe fazlasının yüzde 70’i bu fona devrediliyor.
  • Kuveyt Yatırım Kurumu: 592 milyar Dolar büyüklüğünde.
  • SAMA Yabancı Holding (Suudi Arabistan): 582 milyar Dolar büyüklüğünde.
  • SAFE Yatırım Şirketi (Çin): 474 milyar Dolar büyüklüğünde. 1999 yılında sadece 20 milyar Dolar ile kurulmuş.
  • Hong Kong Yatırım Kurumu: 456 milyar Dolar büyüklüğünde. 1935 yılında kurulmuş.
  • GIC Private Limited (Singapur): 350 milyar Dolar büyüklüğünde.
  • Katar Yatırım Kurumu: 335 milyar Dolar büyüklüğünde.

Türkiye Varlık Fonu’na devredilen şirketler şunlardır:

  • Türkiye Cumhuriyet Ziraat Bankası
  • Boru Hatları ile Petrol Taşıma (BOTAŞ)
  • Borsa İstanbul (Hazine’ye ait hisselerinin yüzde 73,60’ı)
  • Türkiye Petrolleri (TPAO)
  • Posta ve Telgraf Teşkilatı (PTT)
  • Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme (TÜRKSAT) (Hazine’ye ait hisselerin tamamı)
  • Türk Telekomünikasyon (Hazine’ye ait hisselerinin yüzde 6,68’i)
  • Halkbank (Hazine’ye ait hisselerinin yüzde 51.11’i)
  • Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü
  • Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (Çaykur)
  • Türk Hava Yolları (Hazine’ye ait hisselerinin yüzde 49,12’si)

2017 yılı Mart ayında Türküye Varlık Fonu’nun aktif büyüklüğü 160 milyar Dolar’a ulaşmıştır.

Yazan: Birol Şahiner (Emekli Bankacı)

1 Yorum

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here