Paladyum Nedir, Nerelerde Kullanılır

Paladyum Nedir, Nerelerde Kullanılır
Paladyum Nedir, Nerelerde Kullanılır

Paladyum Nedir

Paladyum nedir? Paladyum, sembolü Pd olan ve platine benzeyen kimyasal bir elementtir. Paladyum kelimesi, 1802’de keşfedilen ve ismi Pallas olan bir asteroidden türetilmiştir.

Ayrıca, Pallas kelimesi Yunan mitolojisinde bilgelik ve akıl tanrıçası anlamına gelir. 1803 yılında William Hyde Wollaston’in bulduğu Paladyum, platin grubunda yer alan ve platinden sonraki en önemli kıymetli metallerden biridir. Beyaz altınının temelini oluşturduğu için paladyumu beyaz altın şeklinde nitelendirenler de vardır.  Paladyumu diğer metallerden ayıran en önemli özelliği, çok fazla hidrojeni absorbe edebilmesi ve depolayabilmesidir. Daha kapsamlı olarak paladyum nedir sorusunu ele alırsak:

Altın Neden Değerli

Paladyum’un İlginç Tarihi

Bu element, 1803 yılında İngiliz kimyacı William Hyde Wollaston tarafından keşfedilmiştir. Wollaston, platini ayrıştırırken Paladyum ve Rodyum elementlerini bulmuştur. Ardından Soho’da bir dükkanda yeni gümüş türü şeklinde satışa çıkardı. Paladyum için dükkana bıraktığı broşürde yeni bir metal bulduğunu ve bu metali araştırıp ortaya çıkarabilecek kişilere ödül vereceğini ilan etti. Ancak bu uygulaması sonuçsuz kaldı.

Daha sonra Fransız bir kimyacı olan Richard Chenevix, bahsedilen bu yeni metali 20 sterlin karşılığında satın alıp incelemeye başlattı. Chenevix, yaptığı incelemeleri sonucunda bu metalin platin ve cıvanın bir alaşımı olduğunu ilan etti. Bunun sonrasında da Wollaston, 1805’te Paladyum elementinin yeni bir metal şeklinde öne sürdü. Daha sonra, Londra Kraliyet Cemiyeti’nin bilim dergisi, bu metalin kimyasal ve özelliklerini detaylı bir şekilde açıkladı. İlginç bir şekilde bu dergi Wollaston’ı paladyumu keşfeden kişi olarak ilan etti. Wollaston, bunun üzerine bu metalin kâşifi olarak tanınmaya başladı. İkinci Dünya Savaşı esnasında platin stratejik metaller arasında ilan edildi. Bunun etkisiyle paladyum da 1939’dan itibaren takı ve mücevher alanında kullanılır hale geldi.

Kimyasal ve Fiziksel Özellikleri

Bu elementin periyodik tabloda sembolü Pd’dir. Paladyumun atom ağırlığı 106,42 ve atom numarası 46’dır. Bu element periyodik tabloda 8-B grubunda bulunur. 2963 derecede kaynayan, güçlü ve aynı zamanda çok hafif olan bu elementin erime noktası 1555 derecedir. Grubunda bulunan elementler içerisinde en düşük yoğunluğa ve erime noktasına sahip olan elementtir. Gümüş beyaz renginde, parlak bir metaldir. Sünger gibi gözenekli ve gümüş beyaz bir renge sahip paladyum, iyi bir gaz emicidir. Normal sıcaklık şartlarında asla kararmaz. En belirgin ve dikkat çekici özelliği kendi büyüklüğünün 900 katı kadar hidrojeni absorbe edebilmesidir.

Paladyum eğer 100 dereceye ısıtılırsa absorbe ettiği hidrojen miktarı, oda sıcaklığında absorbe ettiği hidrojenin iki katı olur. Paladyum levha haline getirilebilir ve hidrojen dışında hiçbir gazı geçirmez. Nitrik asitle çözünebilen tek platin grubu metalidir. Tavlandığında zaman yumuşayabilir ve esneyebilir. Soğuk ortamlarda sertleştiği için işlenmesi de zorlaşır. Su buharı ve havadaki oksijenden hiçbir şekilde etkilenmez. Kimyasal reaksiyonlara girdiğinde çok iyi bir katalizör görevi yapar. Ayrıca, gümüşe kıyasla elektrik direnci 7 kat fazladır. Paladyumun, cevherlerden ayrıştırılması için çeşitli kimyasal yöntemler uygulanır. Saf halde bulunan bu element, cevher yatağından elde edilen mineralin tuzlu bir çözeltiye dönüştürülmesinden sonra hidrojen ile birlikte indirgenerek ortaya çıkarılır. Bu elementin indirgenmesi bakır, gümüş ve nikelden çok daha zordur.

Paladyum Nerelerde Kullanılır

Paladyumun yaygın olarak otomobillerde bulunan katalitik konvertörlerde kullanılır. Konvertörler egzoz çıkışlarında kullanılır ve otomobillerin gaz emisyon oranlarını düşürür. Ayrıca beyaz altın üretmek amacıyla kullanılır. Rengi alınmış altın ile birlikte alaşım hale gelip beyaz altını meydana getirirler. Platin yerine bazı ürünlerde kullanımı yaygın başvurulan bir yöntemdir.

paladyum nedir
paladyum nedir

Atmosferin her şartına dayanıklı olduğu için laboratuvar aletleri ve tıbbi cihazlarda çok kullanılır. Medikal ürünler ve diş tedavi ürünlerinde çok kullanılan bir alaşımdır. Aşınmaya karşı dayanıklı bir metal olduğu için elektrik röleleri üzerinde ara bir ürün olarak da kullanılır.

Paladyum ile birlikte gümüş ve bakır alaşımları meydana geldiğinde, bu alaşımlar metallerde mekanik direnci artırırlar. Nikel kaplama ürünlerde başlangıç maddesi olarak başvurulur ve bu kaplamaların çok önemli bir alternatifidir.

Paladyum tuzu adıyla bilinen bazı telefon parçaları ile elektronik malzemeler üzerinde çok yaygın kullanılır. Paladyum, hidrojen yakıtı hücreleri için katalizör görevi yapar. Aynı zamanda, hidrojeni filtreleyip depolamak amacıyla kullanılan etkili bir metaldir. Son zamanlarda piyasaya çıkan nanoteknoljik ürünlerin (Bknz: Nano Teknoloji Nedir) imalatında çok büyük faydalar sağlamıştır.

Günümüzde paladyum metali, alaşımları ve tuzları; diş protezleri, cerrahi aletler,  fotoğrafçılık, elektrik kontakları, saat parçaları, kondansatörler, elektrik dirençleri,  bilgisayar parçaları, otomobil parçaları, cep telefonları, elektronik cihazlar, katalitik konvertörler, takılar, cam, yeni nesil televizyonlar ve petrol ürünleri gibi birçok alanda kullanılır. Ayrıca, Paladyum değerli bir yatırım piyasası ürünüdür. Dünyada altın ve platin ürünlerinden sonra piyasalarda işlem gören en değerli emtia olarak kabul edilir.

Paladyum Ne İşe Yarar

Paladyum, ester durumda bulunan oksijeni bağlayabilir. Isıl işlemler esnasında kontrol altında bulunan atmosfer gazları içerisinde hidrojen ve oksijenin birleşmesini kolaylaştırır. Bu elementin içerisinde hidrojenin difüzyon yani yayınma özelliği gazların arıtılabilmesi amacıyla çok önemli bir özelliktir. Paladyum organik ürünlerin hidrojenlenmesi bakımından katalizör görevi yapar. Son zamanlarda nanoteknolojide yaygın bir şekilde dayanıklılık sağlamak amacıyla kullanılır hale gelmiştir. Altın ve Paladyum içeren nanopartiküller, kuru temizlemede alanında kullanılan çeşitli kimyasalların temizlenmesi için faydalı birtakım özellikler sunar. Paladyum elementinin alaşımları, aynı zamanda metal mücevherler için nitelik ve görünüş açısından sıra dışı özellikler katar.

Paladyum Fiyatı Nedir

Paladyumun fiyatı, tedarik endişeleri sebebiyle, son yıllarda bütün zamanların en yüksek seviyesine çıkmıştır. Çin ve ABD arasında gerçekleşen ticaret görüşmelerinin olumlu etkisiyle altın ve gümüş fiyatları ise paladyumun aksine düşüşe geçti. Paladyum fiyatları, %1.28 artış göstererek 1,499.67 dolar seviyesine kadar yükseldi. Paladyum, otomobil üreten firmalar tarafından benzinli araçlarda emisyon kontrolü sağlayan bir parçanın üretiminde kullanılıyor. Bu metalin arzında yaşanan daralmaya bağlı olarak ons başına 1,500 dolar seviyesini aşıp yeni bir rekor daha kıran Paladyum kendisine yeni bir zirve edinmiş oldu. Paladyumun günümüz piyasalarındaki en güncel fiyatı 1529 dolar seviyelerinde bulunuyor.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here