Moğollar Türk Mü, Moğollar Kimdir

Moğollar Türk Mü, Moğollar Kimdir
Moğollar Türk Mü, Moğollar Kimdir

Moğollar Kimdir

Başkenti bugün Ulanbatur olarak bilinen Moğolistan, tam 8 yüzyıl öncesinde bilinen büyük istilanın başlangıç yerini temsil etmektedir. Moğollar, teşkilatlanma yapıları için daha çok Uygurlardan etkilenmiştir. Aynı zamanda Uygurcayı diplomatik dilleri olarak tercih etmişlerdir. Moğollar’ın, zamanla Türkleştiğini söylemek mümkündür. Günümüzde dahi Orta Asya için Cengiz Han ve hanedanı Türk kabul edilmektedir. Moğollar kimdir sorusu için Cengiz Han’ın büyüttüğü millet cevabı da doğru olacaktır.

Moğolların ataları ise bir topluluk olarak tanınan Sienpiler’dir. Daha sonrasında Juan Juanlar ataları olarak bilinmeye başlamıştır. Moğollar ilk olarak Göktürkler daha sonra ise Uygurlar hakimiyetinde hayatına devam etmiştir. 10-12. yüzyıl arasında Karahitaylar ve Kitan adlarında iki devlet kurdular. Ancak Dünya tarihinde tanınmalarını sağlayan, Timuçin ile 1206 senesinde Moğol siyasi birliğinin sağlanması ve Cengiz Han ünvanını alması olayıdır. Bu dönem tarihte 13. yüzyıl başlarına denk gelir.

Moğollar, avcılık ve yağmacılık ile geçinmiştir. Genel olarak genç, yaşlı, çocuk demeden millet içerisindeki her birey göç etmiş, çalışmış ve yağmalamıştır.

Moğollar Türk Mü

Moğollar Türk mü sorusu, birçok tarih meraklısının sıklıkla sorduğu ve merak ettiği bir konudur. Moğol sözcüğü, millet anlamı ile ilk kez Göktürkler döneminde, 7. yüzyıl sonunda Çin’e ait olan Tang günlüklerinde yazılı olarak yer alır. Farklı kaynaklar içersinde bu şekilde anılması, Moğolların Türk olup olmadığı gündemini de ortaya çıkarmıştır. Antropolojik açıdan incelendiğinde Türkler Turani ırkına mensuptur. Moğollar ise Mongoloid ırkına mensup olduğundan, farklı oldukları kabul edilir.

moğollar türk mü
moğollar türk mü

Son dönemlerde gerçekleştirilen bazı kazılar ve bulgular da Türkler ile Moğolların aynı kavimde olmadığını kanıtlıyor. Moğolların da dil mensubu Ural-Altay olarak geçtiği için, Türkçe ile benzerlikleri bulunmaktadır. Bunun nedeni ise, Türklerle aynı topraklarla yaşamalarından dolayı etkilenmiş olmalarıdır. Atlı göçebe türlerinden olmaları da kültürel açıdan benzerlikler taşımalarını kanıtlar. Moğollar Türk mü sorusu için bu ırktan olmadıkları ancak sonradan Türk haline geldiklerini söylemek en doğrusu olacaktır.

Cengiz Han (bknz: Cengiz Han kimdir), Sibirya’dan Macaristan’a dek uzanan büyük bir imparatorluğun sahibi olmuştur. Cengiz Han’ın Türk olduğunu, bununla birlikte Kazak dahi olduğunu söyleyen birçok tarihçi bulunur. Ancak, Cengiz Han, Kara Tatarlar milletine mensup olmuş bir Moğol olarak bilinir ve kanıtlanmıştır. Timuçin’in babası ise, Moğolların reisi olan Yesugay Baha olarak bilinmekle birlikte, annesi Houlen Ece Hanımdır. Ancak Cengiz Han’ın içerisinde yer aldığı Börtegin ailesinin kökenine ait incelemeler bugün de devam ediyor. Bazı kaynaklar, Cengiz Han’ın Türkçe konuştuğunu iddia etmektedir. Moğolların, tarih boyunca Türklerden büyük ölçüde etkilendiği ve birçok özelliğini de kendisine dahil ettiği kabul edilir.

1155 senesinde, Doğu Moğolistan topraklarında doğmuş olan ve Moğolların Kıyat boyunda yer alan Timuçin, küçük yaştayken babası vefat etmiştir. 1170’li senelerde, çevresindeki kabilelere karşı mücadeleler vererek 1196 senesinde kağan unvanını almış, 1204 senesinde tüm rakip milletleri yenmeyi başarmış ve 1206 senesinde ise bir araya getirdiği kurultay içerisinde büyük Han seçilmesi ile, Cengiz adını almıştır.

Bu olaydan sonra ise, Çin’in fetihlerine adım atmıştır. Pekin ve Kuzey Çin, Kırgızlar, Uygurlar ve Karahitay Devletleri Moğol topraklarına dahil edilmiştir. Ögeday döneminde Cengiz Han’ın torunu olan Batu Han, çoğunlukla 1237 ve 1241 seneleri aralığında, Avrupa seferlerine adım atmış, hem Doğu’yu hem de Orta Avrupa’yı işgal etmeyi başarmıştır. Bu süreçte, Viyana şehrine dek gelinebilmiş, Hırvatistan ile Ukrayna ve Macaristan işgali sonrasında dönülmüştür. Bu işgaller sonucunda, Moğollar’a ait olan topraklar, 1200’lü yılların yarısında büyük bir ölçüde artış göstermiştir.

Tatarlar ve Cengiz Han

Cengiz Han, Moğolları bir araya getirmeyi başarınca, bu boylara ait olarak bilinen Tatarlar’ı da hakimiyetine dahil etmiştir. Böylelikle Tatarlar da günümüzde Moğolların boyu olarak kabul edilir. Hatta Tatar kavramı daha çok Moğollar için kullanılır. Birçok kaynağa göre, Tatarlar’ın Uygurlar ile aynı soydan gelmekte olduğu belirtilmektedir. Bu bilgiyle birlikte, bugün Tatar sözcüğü, Türk boyu adı olarak geçmekte ve İdil-Ural bölgesinde yer alan Kırımlılar ve Kazanlılar için de tercih edilmektedir.

Çin İstilası

Moğol istilası, öncelikle Çin topraklarında başlamış ve Viyana’ya dek devam eden büyük bir  coğrafyayı içerisine almıştır. 1215 senesinde Cengiz Han, Çin Seddi’ni aştıktan sonra, Pekin’i de topraklarına dahil etmiştir. Aynı zamanda Cengiz Han’ın torunu olan Kubilay Han, 13. yüzyılın sonlarına doğru Çin topraklarının tümüne hakim olmakla birlikte, Pekin’i başkent yapmıştır. Meşhur İtalyan gezgin Marco Polo’nun Kubilay Han’ın seferlerine dahil olduğu da birçok kaynakta geçmektedir. Hatta Marco Polo’nun bir yazısında; Moğollar’ın çok susadığı ve susuz kaldığı savaş anlarında atlarının boyunlarını keserek kanlarını içtiğini söylediği bilinmektedir. Çin topraklarını kendi hakimiyeti altına alması, Cengiz Han’ın gücünde en büyük seviyeye gelmesini sağlamıştır.

Moğol Elçilerine Yapılan Saldırı ve Sonrası

1218 senesinde Moğolistan’dan başlayıp batı yönüne doğru gelmekte olan bir kervan, Harzemşah valisi İnalcık ve askerleri tarafından durduruldu ve 450 adet tüccar ile yaklaşık 500 adet deveden meydana gelen kervan yağmalandı. Bu olay ile birlikte Cengiz Han, kervanda yer alan malların iade edilmesi ve öldürülen tüccarlar adına valinin yanına getirilmesini emretti. Ancak Harzemşah kralı Alaaddin Muhammed, Cengiz Han’ın gönderdiği elçileri katlederek kendisine karşı geldi.

moğollar kimdir
moğollar kimdir

Bu olay sonrasında, Cengiz Han toplamda 200.000 kişiden oluşan büyük bir ordu ile 1219 senesinde Harzemşah işgaline çıktı. Bu olaya bakarak, Cengiz Han’ın batıya yaptığı sefer için intikam sebepli olduğunu söylemek mümkün olacaktır. Bu sefer ile birlikte Harzem illeri arasında yer alan birçok yer işgal edildi. Bu seferden sonra evine dönen Cengiz Han, 1227 senesinde vefat etti. Ölümünden sonra 4 oğlu, toprakları kendi arasında paylaştı ve her biri kendi devletini kurdu. Moğollar da bu şekilde parçalanmış ve bir devir sona ermiş oldu.

Moğollar Dini

Cengiz Han’ın birçok kaynakta hiçbir dine mensup olmadığı söylenmekle birlikte, her dinden insana topraklarını açtığı da söylenmektedir. Kurulmaları ile başlayan dönemden sonra, 13. yüzyıl sonlarına dek bilinen inançları olarak Şamanizm (bknz: şamanizm nedir), Budizm (bknz: budizm nedir) ve Hıristiyanlık’ı kabul eden Moğollar, Ahmet Tekudar dönemi içerisine girdiklerinde, 1295 senesinde İslam dinini kabul ettiler. Ahmet Tekudar’ın, Büyük Han olması olayından sonra, Mısırlı Memlükler ile anlaşmaya varmayı başarmış ancak bu girişiminde başarıyı elde edememiştir. İslam dinini kabul etmelerine rağmen yayılması konusunda aynı etkiyi gösteremediler.

İslam dininin yayılması konusunda asıl çabayı, Ahmet’ten tam 11 sene sonra gelen Mahmud Gazan Han ilerletmiştir. Mahmud Gazan Han, İslam dininin İlhanlılar içerisinde de resmi din olarak kabul edilmesini sağlamıştır. Mahmud Gazan Han ile beraber 100.000 adet Moğol askeri bu dini ve Müslüman olmayı seçmiştir. Kendi döneminde Budist tapınaklarını yıkma emrini veren Gazan Han’ın parası üzerinde, “Tanrı’nın gücü ile” yazısı yer almıştır. Genelde diğer birçok İslâm milletinde karşılaşılan bu geleneksel para bastırma olayı, Selçuklular’da ve Osmanlı Devleti’nde kelime-i şehadet ile birlikte dört halife isimlerinin yazılı olması şeklinde kullanılmıştır. Günümüzde Amerikan 1 doları üstünde de yer alan “In God ve trust; yani Tanrı’ya güveniriz” yazısı o dönemlerin bir yansıması olarak kabul edilir.

2 YORUMLAR

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here