Manipülasyon Ne Demek, Manipülasyon Nedir

Manipülasyon Ne Demek, Manipülasyon Nedir
Manipülasyon Ne Demek, Manipülasyon Nedir

Manipülasyon nedir? Bu kelime nerelerde kutlanır? Manipüle etme teknikleri nelerdir? Örnekleri ile yazımızın devamında.

Manipülasyon Nedir

Sözlüklerdeki anlamına bakılacak olursa, manipüle etmek şu anlamlara gelmektedir:

  • İnsanları, farkında olmadan ve kendi istekleri ve bilgileri dışında harekete geçirmek ve onları etkileme yolu ile yönlendirmek
  • Bilgiler üzerinde oynayarak, bazı ilaveler ve çıkarmalar yaparak bilgilerin gerçek anlamlarını değiştirmek (mecazi olarak bir anlamda işe çomak sokmak)
  • Özellikle ekonomi alanında, varlıkları yapıcı, açıklayıcı ve yararlı bir biçimde kullanmak

Manipülasyon nedir sorusunun cevabı da, yukarıda açıklanan fiilerin yapılmasıdır. Bu tanımlamalardan hareketle, temel olarak iki farklı şekilde manipülasyondan söz etmek mümkündür: finansal manipülasyon ve psikolojik manipülasyon.

Finansal manipülasyon kavramı ile daha çok borsa piyasalarında karşılaşılır. Ortada elde tutulur, gerçek ve güvenilir bir bilgi olmamasına rağmen, insanlar bir şekilde kandırılarak, alınması istenen hisse senedi veya menkule yönlendirilir. Bu alımlar sayesinde o hisse senedi belli bir fiyat seviyesinde tutulur. Bu gerçek bir fiyat değildir ama birileri bu yoldan para kazanmaktadır. Bir süre sonra o hisse senedi zaten gerçek değerine dönecektir.

Psikolojik anlamda manipüle etme ise, insanları farkında olmadan ve kendi istekleri ve bilgileri dışında harekete geçirmeyi ve onları etkileme yolu ile yönlendirmeyi ifade etmektedir. Bu etkileme ve yönlendirme sonucunda insanlar olağan davranış değişiklikleri veya görüş değişiklikleri gösterirler.

Manipülasyon Ne Demek

Günümüzde psikolojik manipülasyondan çok, finansal manipülasyona rastlanmaktadır. Bunda da kötü niyetli kişi ve kuruluşların haksız kazanç elde etme çabaları esastır. Sonuçta insanlar kandırılmakta ve belli bir menkul kıymeti satın almaya veya ellerindeki menul kıymeti satmaya yönlendirilmektedir. Bugün herhalde manipüle etmek ifadesini duymayan yoktur. Peki birçok alanda kullanılan manipülasyon ne demek?

Bu kelime dilimize Fransızcadan girmiştir. manipüle etmek sadece finansal alanlarda değil, psikolojide, hatta politikada bile başvurulan bir yöntemdir. Politikacıların bir olayın üstünü kapatmak veya yalan söylemek gibi bazı söylemleri ve davranışları için de manipüle etmek ifadesi kullanılır.

manipülasyon nedir
manipülasyon nedir

Çoğu zaman manipülasyon ile spekülasyon (Bknz: spekülasyon nedir) ifadeleri birbirlerini karıştırılır. Ancak ayrıldıkları temel nokta şudur: Manipüle etmek bir suç olarak kabul edilmektedir, oysa spekülasyon bir suç unsuru değildir. Çünkü spekülasyon yapılırken de insanlar, farkında olmadan ve kendi istekleri ve bilgileri dışında yönlendirilir, ama burada eylem yoktur. Oysa manipülasyonda eylem vardır. Sonuçta bu işi yapanlar maddi kazanç elde ederler. Sermaye piyasası ile ilgili yasal düzenlemelere göre manipüle etmek suçtur ve bunu yapan kişi ve kuruluşlar cezalandırılır. Çünkü burada esas düşünce piyasayı dolandırmaktır.

Manipülasyon Nasıl Yapılır

En fazla manipülasyon borsada yapılmaktadır. Bu nedenle manipülasyon nasıl yapılır konusunu bu çerçevede ele alalım. Bir kere borsada manipülasyon yapmak için borsa bilgisi ve deneyimi gerekir. Ayrıca ikna edici bir güce ihtiyaç vardır. Burada esas olan, yatırımcılara inandırıcı bir şekilde hitap etmek ve onları kendi belirlediği doğrultuda yönetmektir. Borsada en fazla hisse senetleri üzerinde manipülasyon yapılmaktadır. Ancak günümüzde borsa işlemleri online olarak yapıldığı için büyük ölçüde manipülatif amaçlı hareketler azalmıştır.

Manipülasyon Teknikleri

Manipüle etmek, hem sermaye piyasası araçları hem de yatırımcılar için derin etkilere sahiptir. Bu nedenle bütün borsaların, manipülatif hareketlerden etkilenmemesi için gerekli yasal düzenlemeler yapılmıştır. Bugün borsa işlemleri internet üzerinden yapılmaktadır ve teknolojik gelişmeler paralelinde manipülasyon hareketleri Sermaye Piyasayı Kurulu tarafından yakından takip edilmektedir.

Yine de manipülasyon yöntemleri olarak iki farklı teknik kullanılmaktadır: bilgi bazlı manipülasyon ve işlem bazlı manipülasyon.

Bilgi bazlı manipülasyon hareketlerde, borsada işlem gören menkullerin fiyatları konusunda gerçeğe uygun olmayan bilgilerin yayılması ve yatırımcıların yanıltılması söz konusudur. Yatıcımcılar bu yanlış bilgilere güvenerek işlem yapmaktadır. Bu tür hareketler spekülatif hareketlerdir ve spekülasyonda yatırımcıların işlemlerine müdahale edilmez. Ama manipüle etmek suçtur. Yayılan söylentiler doğru olsa da manipüle edenler suç işlemiş olurlar.

İşlem bazlı manipülasyonda ise, manipülatif işlemlerle borsada gerçek fiyatın oluşması engellenmiş olmaktadır. Çünkü borsada yatırım araçlarının fiyatları, yapılan işlemlerle oluşmaktadır.

Psikolojik Manipülasyon

Psikolojik manipülasyonda insanların duygu ve düşünceleri etkilenmeye çalışılmaktadır. İnsanlar o kadar etki altına alınır ki, kişisel düşünce ve bilgileri dışında bir durum veya davranış konusunda psikolojik baskı yaratılmakta ve istemedikleri halde insanlar bu etki altında yönlendirilmektedir. Eğer insanlar gerçekten bu etki altına girip farklı davranışlar sergilerse, manipülasyon amacına ulaşmış demektir. Burada insanlar kandırılmakta ve kendisine empoze edilen bilgi doğrultusunda hareket etmektedir. Empoze edilen bu yanlış bilgiler, insanların kendi düşüncelerinin önüne geçmektedir.

İkili İlişkilerde Duygusal Manipülasyon

İkili ilişkilerde duygusal manipülasyon daha çok eşler ve arkadaşlar arasında görülen bir durumdur. Bunlar küçük ve basit olduğu sürece zararlı değildir ama bir sapkınlık halini aldığı zaman sonuçları kötüdür. Önemli olan gündelik yaşamda masum yönlendirmeler ve etkilemeler şeklinde kalmasıdır. Ama karşıdaki kişiyi kendi istediği kişiliğe büründürmek veya kendi iktidarını pekiştirmek için olmadık yollara başvuruluyor ve kurnazlıklar yapılıyorsa bu son derece yanlış bir davranıştır. Ne yazık ki günümüzde bu tür duygulsal manipülasyonlar artmaktadır.

Algı Yönetimi ve Manipülasyon

Günlük yaşamda çeşitli şekillerde insanların karşısına çıkan manipülasyonlar insanların, gördüklerini, duyduklarını ve hatta dokunduklarını algılamalarında ciddi yorum farklılıkları getirmektedir. Bugünün modern yaşamında bir yandan yükümlülükler ile baş edilmeye çalışılırken bir yanda da algı yöneticilerinin manipülasyona dayanan kandırma yöntemleri ile baş edilmeye çalışılmaktadır.

Algı yöneticileri, insanların kolayca hayır diyebilecekleri ve itiraz edebilecekleri durumda, insanları pasif hale getirebilmektedir. Bu da ayrı bir uzmanlık konusudur ama insanların davranışları üzerinden tehlikeli bir davranıştır. İnsanlar bu etkilenme yüzünden kolayca çeşitli yalanların kurbanı haline gelmektedir.

Uzmanlara göre bu tür manipülatif hareketleri yapanlar usta birer yalancıdır ve bunlarla mücadele etmek gerekir. Manipülasyonların başarılı olmasında, insanların unutkanlık, düşüncesizlik ve duygusallık yönündeki zayıflıkları esas olmaktadır ve algı yöneticilerine karşı direnmek gerekir.

Manipülasyon Örnekleri

Borsada en fazla yapılan manipülatif işlemler, normal koşullar altında alım veya satım yapılmayacak pozisyonlara, manipülatif işlemlerle emir vermek ve seans süresi sona ermeden bu emirleri iptal etmektir. Bu durum piyasaların doğal akışını bozmuş olmaktadır. Çünkü arz ve talep arasında tutarsızlıklar görülür. Bu tür manipülatif hareketler, yukarıda da sözü edildiği gibi suçtur. Bu şekilde hareket eden yatırımcılar, işlem bazlı manipüle ediyor demektir. Ancak normal durumlarda da verilen emirlerin iptal edilmesi olağandır. Bu nedenle manipülatif hareketten söz edebilmek için belli koşulların gerçekleşmesi gerekir. Borsa İstanbul, bu tür hareketleri yakından izlemekte ve suç unsuru gördüğü zaman gerekli cezaları vermektedir.

Bir başka manipülasyon örneği de alım ve satım emirlerinin birbirleri ile eşleşmesini sağlamak amacı ile aynı fiyat ve aynı zaman aralıklarında emir girmektir. Bu durumdan gerçek yatırımcıların girdikleri emirler etkilenmektedir. Böyle bir manipülatif davranış da Sermaye Piyasayı Kurulu tarafından suç kabul edilmektedir.

2 YORUMLAR

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

CAPTCHA


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.