Madde Nedir, Maddenin Özellikleri Nelerdir

Madde Nedir, Maddenin Özellikleri Nelerdir
Madde Nedir, Maddenin Özellikleri Nelerdir

Madde Nedir

“Madde nedir?” sorusuna sıradan maddenin tanımını verebiliriz. Çünkü sıradan maddenin yanı sıra, antimadde ve karanlık madde kavramları da bulunmaktadır. Madde belirli bir hacme sahip, uzayda yer kaplayan ve duyu organlarımızla algılayabildiğimiz canlı veya cansız varlıkların geneline verilen addır.

Maddenin en küçük yapı birimi atomdur. Madde, atomların birleşmesi sonucunda meydana gelmiştir. Elektron ise maddenin en küçük parçacığıdır.

Maddeler fiziksel veya kimyasal reaksiyonlar sonucu değişime uğrayabilmektedir. Fiziksel olaylar, maddenin kimyasında herhangi bir farklılığa yol açmazlar. Kimyasal olaylar ise, maddenin kimyasal yapısında değişimler meydana getirirler.

Her maddenin kendine has bazı özellikleri bulunmaktadır. Madde nedir sorusuna özellikleri açısından bakarsak:

Kaliforniyum Nedir

Maddenin Özellikleri Nelerdir

Maddelerin özellikleri değişkenlik göstermektedir. Ancak her maddenin sahip olduğu bazı temel özellikler bulunur.

madde nedir
madde nedir
  • Kütle
  • Hacim
  • Ağırlık
  • Eylemsizlik
  • Atom ve Molekül
  • Elektrikli Yapı
  • Tanecikli Yapı

Bunların yanı sıra maddelerde, ayırt edici özellikler bulunur. Bu sayede maddeler, birbirinden ayrıştırılabilir.

Maddelerin Ayırt Edici Özellikleri Nelerdir

Öz kütle: Birim hacimde bulunan kütle miktarıdır.

Öz ısı: Bir maddenin birim kütlesinin sıcaklığını 1 °C artırmak için gerekli olan ısı miktarıdır.

Erime sıcaklığı: Bir maddenin katı halden sıvı hale geçmesi için gerekli olan sıcaklıktır.

Kaynama sıcaklığı: Bir maddenin sıvı halden gaz haline geçmesi için gerekli olan sıcaklıktır.

Erime ısısı: Katı haldeki 1 gram maddenin sıvı hale dönüşmesi için gerekli olan ısı miktarıdır.

Buharlaşma ısısı: Sıvı halde bulunan 1 gram maddenin bu halden gaz haline dönüşmesi için gerekli olan ısı miktarıdır.

Elektrik iletkenliği: Bir maddenin elektrik akımını ne kadar iyi ilettiğini gösteren değerdir.

Isı iletkenliği: Bir maddenin ısıyı ne kadar iyi ilettiğini gösteren değerdir.

Maddenin Halleri Nelerdir

Maddenin katı, sıvı, gaz ve plazma olmak üzere 4 farklı hali bulunur. Maddenin haline göre özellikleri de değişkenlik gösterir.

1. Maddenin Katı Hali

Katılar, belirli bir hacme ve şekle sahiptirler. Ancak dışarıdan bir kuvvet uygulandığında şekillerinde değişiklik meydana gelebilir. Sıkıştırılabilme özellikleri bulunmaz.

Katılar düzenli bir yapıya sahiptir. Tanecikler arasında bulunan boşluk çok azdır ve elektriksel yapı kuvvetlidir. Bu sebeple tanecikler öteleme hareketi yapamaz, oldukları yerde kalırlar. Ancak titreşim hareketi yapabilirler.

2. Maddenin Sıvı Hali

Sıvılar da belirli bir hacme sahiptir. Ancak bulundukları kabın şeklini alırlar. Sıvıların az miktarda da olsa sıkıştırılabilme özelliği vardır.

Sıvılarda tanecikler biraz düzensiz dizilmişlerdir ve katılara oranla tanecikler arasındaki boşluk daha fazladır. Sıvı maddelerde, elektriksel kuvvet daha az olduğu için birbirlerinin üzerinden rahatça kayabilirler ve öteleme hareketi yapabilirler.

Sıvı ve gaz maddeler rahatça akış hareketi yapabildikleri için akışkan maddeler olarak da adlandırılırlar.

3. Maddenin Gaz Hali

Gazlar, belirli bir hacme ve şekle sahip değildirler. Konuldukları kabın hacmini doldururlar. Gazların sıkıştırılabilme özelliği bulunur.

Gazlarda tanecikler düzensiz bir yapıya sahiptirler ve tanecikler birbirinden fazlasıyla uzaktadır. Elektriksel yapı kuvvetli olmadığı için rahatça öteleme hareketi yapabilirler.

4. Maddenin Plazma Hali

Plazma halindeki maddeler, yüklü parçacıklardan meydana geldiği için elektrik akımından ve manyetik alandan etkilenen bir yapıya sahiptirler. Elektriği çok iyi iletirler. Tıpkı gaz maddeler gibi, belirli bir hacme ve şekle sahip değildirler.

Maddenin plazma halinde, tepkimeler gazlara kıyasla daha hızlı gerçekleşir. Plazmada bulunan elektronlar ve iyonlar hareket ettikleri için manyetik bir alan oluşturabilirler. Ayrıca bu tarz maddeler, manyetik bir alana hapsedilebilirler.

Maddeleri Ayırma Yöntemleri

Maddelerin özellikleri farklılık gösterdiği için çeşitli yöntemler ile birbirlerinden ayrılabilirler.

1. Elektriklenme İla Ayrılma

Yüklü cisimlerden etkilenen bir madde ile etkilenmeyen madde bir arada bulunursa farklı özelliklerinden dolayı bu yöntem kullanılarak birbirlerinden ayrıştırılabilirler.

2. Mıknatıs İle Ayırma

Mıknatıs demir, nikel, kobalt gibi metalleri ve bu metaller kullanılarak üretilmiş ürünleri çekme özelliğine sahiptir. Mıknatıs tarafından çekilen maddeler, ferromanyetik maddeler olarak adlandırılırlar. Bu tarz maddeler mıktatıs yardımı ile diğer maddelerden ayrıştırılabilirler.

3. Öz Kütle Farkı İle Ayırma

Eğer bir karışım yoğunlukları farklı olan 2 maddeden oluşuyorsa, öz kütle farkı sayesinde ayrıştırılabilir. Bu yönteme zeytinyağı ve su karışımı örnek olarak verebilir. Su ve zeytinyağı birbirinin içinde çözünmez. Bu iki maddenin karışımında, öz kütlesi küçük olan su, zeytinyağının üzerinde toplanır. Oluşan karışım bir huni yardımı ile ayrıştırılabilir.

4. Eleme Yöntemi İle Ayırma

Tanecik olarak farklı farklı büyüklükteki cisimler bu yöntemle birbirinden ayrıştırılır.

5. Süzme Yöntemi İle Ayırma

Kumlu su karışımı, bir süzgeçten geçirilirse su süzülür ve kum süzgeçte kalır. Bu tarz katı-sıvı heterojen karışımlar bir süzgeç yardımı ile ayrıştırılabilirler.

6. Çözünürlük Farklı İle Ayırma

Kum ve tuz karışımı bu yöntem ile ayrıştırılabilir. Eğer karışım suyun içerisini atılırsa tuz çözünür ancak kum çözünmez. Tuzun çözünmesi sonucu oluşan yeni karışım, bir süzgeç yardımı ile ayrıştırılabilir. Su da çözünmüş halde bulunan tuz ise suyun buharlaşması sonucu yeniden elde edilebilir.

7. Hal Değiştirme/Sıcaklık Farkı İle Ayrıştırma

Farklı katı maddelerin bir arada olduğu karışımlar, erime noktası farkı sayesinde ayrıştırılabilir.

Eğer karışım farklı sıvı maddelerden oluşuyorsa, karışımdaki bir sıvı önce buharlaştırılır ve daha sonra yoğunlaştırılır. Bu sayede diğerlerinden ayrıştırılmış olur. Bu yöntem, ayrımsal damıtma olarak adlandırılır. Gazların ve petrolün ayrıştırılması da ayrımsal damıtma yöntemi kullanılarak yapılmaktadır.

Gaz karışımlarda ise karışım soğutulur. Gazların içerisinden kaynama noktası en yüksek olan gaz yoğunlaşır ve karışımdan ayrıştırılmış olur.

8. Gaz Karışımları Çözünürlük Farkı İle Ayırma

Gazların kimyasal özellikleri birbirinden farklıdır. Bu farklı özellikleri sayesinde birbirlerinden ayrıştırılabilirler. Çözünürlük özellikleri farklı olan gazlardan oluşmuş karışım, çözücü içerisine gönderilirse gazlardan sadece bir tanesi çözünür. Bu sayede farklı iki gaz birbirinden ayrışır.

Element Nedir

Aynı cins atomların bir araya gelmesi sonucu oluşan maddelere element denir. Elementlerin bazı temek özellikleri vardır.

Elementler fiziksel veya kimyasal yöntemler kullanılarak daha basit parçalara ayrıştırılamazlar.

Atom, elementlerin en temel yapı taşıdır.

Elementler, belirli semboller kullanılarak ifade edilirler.

Elementler, saf maddeler olarak da adlandırılabilirler. Homojen (bknz: homojen nedir) bir yapıya sahiptirler.

Elementlerin, erime, kaynama ve erime noktaları sabittir. Ayrıca elementlerin belirli bir öz kütlesi bulunur.

Elementler doğada katı, sıvı ve gaz halde bulunabilirler.

Bileşik Nedir

İki ya da daha fazla sayıda elementin, kendi özelliklerini kaybederek belirli bir oranda birleşmesi sonucunda oluşan saf maddeler “bileşik” olarak adlandırılır.

Bileşikler, kimyasal reaksiyonlar sonucu oluşur ve kimyasal yöntemler kullanılarak ayrıştırılabilirler.

Bileşikler, kendilerini meydana getiren elementlerin özelliklerini göstermez. Oluşan bileşiğin kendine özgü özellikleri bulunur.

Doğada yaklaşık olarak 4 milyon bileşik bulunur.

Bileşiklerde farklı cins atomlar bulunur. Ancak aynı cins moleküllerden meydana gelirler.

Bileşiklerin de belirli ayırt edici özellikleri bulunur. Belirli erime, kaynama ve donma noktaları vardır. Ayrıca bileşiklerin öz kütleleri sabittir.

Bileşikler elementlerin belirli oranda birleşimi sonucu oluştuğu için bir formül ile gösterilirler.

Bileşiği meydana getiren element atomları arasında kimyasal bağ bulunur.

Bileşikler meydana gelirken enerji alışverişi yaşanır.

Bileşikler, moleküler yapılı bileşikler ve moleküllü yapı da olmayan bileşikler olarak 2 ana gruba ayrılırlar.

Bileşiklerin en küçük yapı birimi ise moleküllerdir.

2 YORUMLAR

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here