Kitapların Çocuk Gelişimi Üzerindeki Etkileri Nelerdir?

Kitapların Çocuk Gelişimi Üzerindeki Etkileri Nelerdir?
Kitapların Çocuk Gelişimi Üzerindeki Etkileri Nelerdir?

Çocuk Gelişiminde Kitapların Önemi

Öğrenme ne zaman başlar? Bu, bilim insanları kadar anne babaların da uzunca bir süredir sorduğu sorudur. Toplumdaki genel kanının aksine öğrenme dediğimiz süreç insanın anne karnındaki gelişimini tamamlayıp hayata merhaba demesiyle başlar. Başka bir görüşe göre ise anne karnında başlar. Bu sebeple kitapların çocuk gelişimi üzerindeki etkileri konusunu irdelemeden önce öğrenme sürecini mercek altına almak gerekir.

Çocuk hayata merhaba dedikten sonra çok yönlü gelişimi (bilişsel, duygusal ve fiziksel) hızla ilerler. Dolayısıyla boş bir tuvale vurulan her fırça darbesi misali bebeğin zihni yeni öğrenmelerle dolmaya, şekillenmeye başlar. Sonsuz bir yol olan öğrenme serüveninde ilk zamanlar ebeveynlerin desteği ya da yardımıyla ilerleyen bebek/çocuk, zaman geçtikçe dış dünyayı anlamaya ve çevresini daha iyi tanımlamaya başlar. Bunu yaparken özellikle duyularını ve çevresinde gördüğü her türlü aracı (oyuncaklar, kitaplar ve diğer uyaranlar) kullanır. Bir insanın yaşadığı dış dünyayı anlamlandırabilmesi ona yeni yeni anlamlar yükleyebilmesi bebeklik döneminde daha çok oyuncaklarla ve oyun gibi etkinliklerle olur. Sonraki dönemde ise dış dünyayı anlamlandırabilmenin ona yeni yeni anlamlar yükleyebilmenin en temel yolu kitap okumak, haliyle çocuk kitaplarıdır.

Bebeklik döneminden başlayarak önceleri birlikte görsel okumalar yapmak çok önemlidir. İlerleyen dönemlerde gelişimlerine bağlı olarak onlara hikâyeler okumak, masallar anlatmak ya da çocuk şiirleri dinletmek gereklidir. Bu hareket tarzı çocukların bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimlerine büyük katkı sağlar. Hayal gücü ve yaratıcılık dediğimiz kavramlar çocuklara en çok da bu etkinliklerin armağanıdır.

Çocuklara Kitap Okuma Alışkanlığı Nasıl Kazandırılır?

Bundan dolayıdır ki çocukların hikâye, fabl, masal ve şiir kitaplarından oluşan nitelikli çocuk edebiyatı ürünleri ile olabildiğince erken yaşlarda tanıştırılması çok ama çok elzem bir konudur. Çocuk edebiyatı ya da çocuk kitapları, baş döndürücü hızla ilerleyen çağımızın çocuk gelişiminde çok önemli bir ihtiyacı haline gelmiştir.

Çocuğuma Hangi Kitabı Almalıyım?

çocuğuma hangi kitabı almalıyım?
çocuğuma hangi kitabı almalıyım?

Her şeyden önce belirtmekte fayda var ki her çocuk özel ve biriciktir. Her çocuğun ilgisi ve ihtiyacı kendi öz evreninde şekillenir. Bu sebeple çocuğunuzun ilgi ihtiyaçları iyi gözlemlenmeli ve yaşı da dikkate alınarak ona göre kitap seçimi yapılmalıdır. Bu çok önemli bir husustur. Çevremizden hareketle en iyi çocuk kitabı seçmek her zaman bizi doğru kitaba götürmeyebilir. Bir daha vurgulamak gerekir ki kitap seçiminde anne babaların dikkat etmesi gereken en önemli husus; çocukların ilgi, merak ve istekleri doğrultusunda kitap seçimi yapmaktır.

Erken çocukluk dönemiyle birlikte anne baba olarak sizler çocuklarınızla kitapçıya gidebilir, çocuk kütüphanelerini ziyaret edebilir, orada kaliteli zaman geçirebilirsiniz. Bu sayede, kaliteli zaman geçirmeye ek, çocuğunuzun ne tür kitaplara ilgi duyduğunu gözlemleme şansınız olur ki bu çok değerli bir kazanımdır. Çocuğunuzun ilgi ve merakı doğrultusunda en doğru kitabı bulduktan sonra okuma sevgisi filizlenir. Devamında okuma alışkanlığı kazanılır. Okuma alışkanlığı edinmesi ve bu alışkanlığı sürdürmesi için en büyük sorumluluk/ görev ebeveynler olarak bizlerindir. Farkındalığı yüksek ebeveynler olarak çocuk edebiyatını yakından takip etmek, çocuk edebiyatı ürünlerine hâkim olmak çocuklarımıza alternatif sunmak adına büyük öneme sahiptir.

Okuma alışkanlığı kazanma da çocuklarımız için doğru kitabı seçmek kritik öneme sahiptir. Bu konuyu kavradıysak eğer asıl meselemiz olan kitapların çocuk gelişimi üzerindeki etkileri başlığımıza geri dönelim, çocuk kitaplarının çocuk gelişimi için ne kadar önemli olduğunu hep birlikte inceleyelim.

Çocuk kitaplarının çocuk gelişimine faydaları 3 ana başlıkta toplanabilir:

Çocuk Kitaplarının Bilişsel Gelişime Faydası

"<yoastmark

Çocuk edebiyatı ürünleri, çocuğun hayal ve düşünce dünyasını geliştirir. Çocuk gelişiminde kitapların önemi ilk bu noktada hissedilir. Yaratıcılık değimiz olgu doğuştan kazanılan değil, kitaplarla geliştirdiğimiz bir beceridir. Çocuklar, çocuk kitapları sayesinde yaşadığı dünyayı anlamlandırırlar. Yakın çevrelerindeki insanlar hakkında ya da dünyanın diğer ucundaki bir ülkede yaşayan insanların hayata bakışları, kültürleri hakkında yeni şeyler öğrenirler. Bu öğrenme biçimi hayal dünyalarına yeni yeni pencereler açmak demektir. Bu sayede olaylara tek bir açıdan değil birçok açıdan bakma şansı yakalarlar.

Kendinizi büyük şehrin merkezinde yüksek bir kulede hayal edin. O şehri daha iyi izlemek, hakkında daha fazla şey öğrenmek için tek bir pencere mi daha büyük avantaj sağlar yoksa şehrin dört bir yanını rahatlıkla izleyebileceğiniz birden fazla pencere mi? İşte çocuklarımızın bilişsel gelişimi için o kuleye her bir pencereyi kitaplar sayesinde açarız.

Çocuklar kitaplar sayesinde olaylar hakkında daha fazla şey öğrenir,  bakış açıları geliştirebilir, esnek düşünme becerisi kazanırlar. Birçok araştırma gösteriyor ki çocuklar; kendini ve çevresini anlayabilme, olayları yorumlayıp ifade edebilme becerisini çocuk kitapları sayesinde daha hızlı kazanıyorlar. Yine çocuk kitaplarının çocuğun gelişimine etkisi üzerine yapılan birçok bilimsel araştırma sonuçları bize şunları gösteriyor:

  • Erken yaşlarda çocuk kitapları ile buluşturulan ya da düzenli olarak kitap okunan çocuklar ilkokul döneminde okuma yazmayı daha hızlı öğreniyor.
  • Çocuğun merak duygusunu geliştiriyor. Bu sayede çocuğun daha araştırmacı, bilgiye doyumsuz ve onu elde etmekten haz duyan birey olmasını sağlıyor. Çocuğun gelişim döneminde merak duygusunu destekleyecek çocuk kitapları ile tanışması, okul başarısı ya da zihinsel beceriler gibi kritik öneme sahip konularda gelişimine katkıda bulunuyor.

Çocuk Kitaplarının Sosyal Gelişime Faydası

çocuk kitaplarının sosyal gelişime etkisi
çocuk kitaplarının sosyal gelişime etkisi

İnsan sosyal bir varlıktır. Kendini sosyal bir çevre içinde var eder ve geliştirir. Hayata yeni merhaba demiş bir bebeğin sosyal gelişimi, önce en yakın çevre olan ailede başlar. Yaşı ilerledikçe de bu çevreyi genişletir. Çocukların arkadaş edindikleri, arkadaş ilişkilerini geliştirdikleri dönem 3 yaş ile başlar. Bu dönem ile birlikte yakın çevresi ile iletişim kurmaya başlar. Bu dönemde çocuğun kitapla tanışmış olması sosyal yönünün gelişmesi açısından oldukça önemlidir. Çünkü çocuk kitapları onların sosyal gelişimini destekler. Çocuk kitaplarının, çocukların sosyal gelişimine faydalarını şöyle sıralayabiliriz:

  • Çocuk, çocuk kitapları sayesinde sosyal hayatın akışını/işleyişini daha yakından tanıma fırsatı bulur.
  • Büyüdükçe bu sosyal çevre çocuk kitapları sayesinde büyür. Faklı kültürlere sahip insanlara temas etmesini, onları ve hayatlarını daha iyi idrak edebilmesini sağlar.
  • Çocuk kitapları sayesinde problem çözme, hızlı ve doğru karar verebilme becerisi de gelişir.
  • Problem çözme ve karar verebilme yeteneğine sahip çocuklar, grup içinde daha aktif olur, hatta gruplarına liderlik etmekten de geri durmazlar.
  • Çocuk kitapları; arkadaş ilişkileri, aile ilişkileri, toplum kuralları hakkında sürekli güzel ya da olumluyu özendiren örneklerle doludur. Bu sayede çocuk, toplu yaşam kurallarını öğrenme ve sorumluluklarının farkında olma gibi sosyal davranış kalıplarını daha hızlı benimsemiş olur.

Çocuk Kitaplarının Duygusal Gelişime Faydası

"<yoastmark

Çocuk Kitapları, çocukların duygusal ve psikolojik gelişimine de büyük destek sağlamaktadır. Duygusal Gelişimine faydalarını şöyle ifade edebiliriz:

Çocuk, dinlediği veya okuduğu her kitabın kahramanlarından biridir. Kendine bir kahraman seçer ve onunla kendini özdeşleştirir. Onun gibi düşünmeye başlar, heyecanlarına ortak olur, üzüntülerini anlamaya çalışır. Bu sayede kendini karşısındakinin yerine koyma becerisini yani empati yeteneğini geliştirir.

Bir çocuğun başkalarının ne hissettiği ile ilgili gelişim göstermesi çok önemli bir basamaktır. Başkalarını anlayabilmek, olayları farklı açılardan değerlendirmek, benmerkezci ya da bencil olmamak gibi önemli duygusal gelişim özellikleri büyük oranda çocuk kitapları aracılığıyla kazanılır.

Her şeyden öte kitap okumak ya da dinlemek çocuğun kaliteli zaman geçirmesine, psikolojik olarak rahatlamasına, estetik bilinç kazanmasına büyük katkı sunar.

Çocuk Kitaplarının Önemi Nedir?

çocuk kitaplarının önemi
çocuk kitaplarının önemi

Özetleyecek olursak eğer;

  • Çocuğun anlamlı ve kaliteli zaman geçirmesini sağlar. Kitapla eğlence dolu dakikalar geçirmesi çocuğa canlılık katar.
  • Çocuk kitapları sayesinde okuduğunu ya da dinlediğini anlama ve yorumlama becerisini geliştirir.
  • Çocuğu stres ve kaygıdan uzak tutar veya stres ve kaygıyla mücadele edebilme yeteneği kazandırır.
  • Çocuk kitapları çocuğun sözcük hazinesini genişletir. Güzel ve etkileyici konuşma becerisi sözcük dağarcığının gelişimiyle doğrudan ilgilidir.
  • Erken okuryazarlık eğitiminde, kitapla tanışmış çocuklar hep bir adım öndedir.
  • Kitaplar sayesinde başka başka dünyalara yolculuk yapan çocukların merak duygusu diğer çocuklara göre daha gelişmiştir.
  • Çocuk kitapları, estetik bilinç kazanmak için kritik öneme sahiptir.
  • Çocuk kitapları, çocuğun sosyalleşmesine büyük katkı sunar ve onları hayatın gerçekleri ile yüzleştirir.
  • Çocuğun, farkındalığı yüksek ve kendi ayakları üstünde duran birey olma yolculuğuna rehberlik eder.
  • Çocuk kitapları sayesinde çocuğun sanat dallarına ilgisi artar.
  • Soyut düşünme becerisini geliştirir, soyut kavramları daha hızlı ve daha anlamlı kavramasına yardımcı olur.

Çocuğun gelişim serüveninde oldukça önemli bir yeri olan çocuk kitapları, çocukla olabildiğince erken yaşlarda tanıştırılmalıdır. Her çocuğun sürekli kitapla desteklenmesi, kendine ait bir kitaplığının olması gereklidir. Bu noktada anne ve babalara önemli görevler düştüğü asla unutulmamalıdır.

Önceki İçerikÇocuklara Kitap Okuma Alışkanlığı Nasıl Kazandırılır?
Sonraki İçerikTeknik Ne Demek, Teknik Anlamı Nedir?

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.