Kelebek Etkisi Nedir

Kelebek Etkisi Nedir
Kelebek Etkisi Nedir

Kelebek Etkisi Nedir

Kelebek etkisi söz grubunun hepimiz için yaptığı bir çağrışım olmasına karşın, Kelebek etkisi nedir sorusu, yaşamımız boyunca bir defada olsa herkesin aklına gelmiştir. Günümüzde kalıplaşmış bir söz grubu olarak sıkça kullandığımız kelebek etkisi, 1963 yılında yaşanan bir olay sayesinde halk ve bilim diline yerleşmiştir.

1917, ABD doğumlu Edward N. Lorenz, 1963 yılında, hava olaylarıyla ilgili bir hesaplama yaparken, günümüzde kelebek etkisi olarak adlandırılacak bir sonuca ulaşmıştır. Bahsi geçen hesaplamayı yaparken, olayın başlangıç değerini ilk olarak 0,506127 olarak ele almıştır. Bir sonraki hesaplamada ise başlangıç değerini 0,506 olarak kabul etmiştir. Başlangıç değeri olarak kabul ettiği 2 sayı arasında sadece binde bir oranında farklılık olmasına rağmen, çıkan sonuçlar arasında çok büyük farklılıklar bulunmaktadır. İki sayı arasındaki binde bir oranında farklılık ise, bir kelebeğin kanat çırpması ile oluşturabileceği rüzgarın kuvvetiyle aynı orandadır.

Birbirine bu kadar yakın sayıların, birbirinden bu kadar farklı hava durumu sonuçları vermesi durumuna  Edward N. Lorenz, kaos teorisi adını vermiştir ve kaos teorisi ileride filmlere konu olacak şu çıkarımı yapmasına sebep olmuştur. Dünyanın bir ucunda, bir kelebeğin kanat çırpması ile oluşturduğu rüzgar, dünyanın bir diğer ucunda kasırgaya neden olabilir.

Kaos Teorisi

Kelebek etkisi nedir sorusuna cevap ararken kaos teorisine değinmeden geçilmesi düşünülemez. Çünkü, kelebek etkisi kaos teorisinin 6 ilkesinin en önemlisidir. Kaos teorisi, başlı başına incelenmesi gereken çok uzun ve çok da karmaşık bir konu fakat biz burada en özet haliyle ele alacağız.

Kaos, kelime anlamı itibariyle halk arasında, düzensizlik olarak bilinir. Yunan mitolojisinden dilimize geçmiş bir kelimedir. Kaosun sözlük anlamı ise, kargaşa hali, düzensizlik, düzensizliği yaymak isteyen güçtür. Kaos teorisi de en özet tanımıyla, evrendeki düzensizliğin aslında bir düzenin parçası olduğunu anlatır. Karmaşa ve kaos olarak nitelendirilen olaylar, aslında rastlantısal olduğunu düşündüğümüz  küçük olayların, oluş sırasına göre meydana gelmesinin bir sonucudur.

Kaos teorisi, düzen denilen şeyin aslında bir sürü düzensizliğin bir araya gelmesiyle oluştuğunu kabul eder. İbn-i Heysem’in, ”Evren değişimlere rağmen bir düzen, ayrıntılara rağmen bir ahenk içerir.” sözü kaos teorisinin güzel bir özeti niteliğindedir. Kaosun kelime anlamı ile kaos teorisi birbirleriyle aynı kavramlar gibi gözükselerde, birbirleriyle neredeyse taban tabana zıtlardır. Kaos düzensizlik anlamına gelirken, kaos teorisini düzensizlik gibi görünen şeylerin bile düzenin bir parçası olduğunu savunur.

kelebek etkisi nedir kısaca
kelebek etkisi nedir kısaca

Kaos teorisinin ilk ilkesi olan kelebek etkisinin bizleri getirdiği en önemli nokta, dünya üzerinde yaşayan bütün canlıların, birbirleri ile bir şekilde ilişki içinde olduğu, her şeyin ve herkesin birbirini zincirleme bir şekilde etkilediği ve yaşamı var eden döngünün de bu olduğudur. Hayatımızda önemsiz gibi görünen çok küçük detaylar, ya da çok küçük düzeyde yaptığımız her hareket aslında bizim hayatımızın ya da bir başkasının hayatının akışını etkiler.

Örneklemek gerekirse, akşam tam televizyonu kapatacakken sevdiğiniz bir filme denk geldiniz, izlemeye daldınız ve çok geç uyudunuz. Sabah, geç uyumanın etkisiyle geç uyandınız ve işe gecikmemek için her gün kullandığınız otobüs yerine taksiye binmeyi tercih ettiniz. O gün de maalesef ki o otobüs kaza yaptı ve siz çok büyük bir kazadan, akşam sizi bir filmin oyalaması sayesinde kurtuldunuz. Kelebek etkisi bu noktada diyor ki, eğer televizyon bir kaç dakika daha erken kapatılsaydı veya bir misafir gelseydi ve o televizyon hiç açılmasaydı, yani o en küçük değişken değişmeseydi her şey değişirdi.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here