Kapitalizm Ne Demek, Kapitalizm Nedir

Kapitalizm Ne Demek, Kapitalizm Nedir
Kapitalizm Ne Demek, Kapitalizm Nedir

Kapitalizm ne demek? Sık sık duyduğumuz kelimelerden olmasına karşılık tam olarak anlamını pek bilmediğimiz Kapitalizm nedir?

Tarih boyunca insanlar pek çok şekillerde kendilerine bir yönetim sistemi kurmuşlardır. Yazının bulunmasından başlayan yaklaşım 5 bin yıllık süreç içinde insanlar yaşadıkları bölgelere, geleneklerine ve kültürlerine göre farklı yönetim biçimlerini benimsemiş, kimi zaman da yönetilmemeyi de seçmişlerdir. Fakat tarih her zaman bir dönüşüm içindedir. Bugünün kanunların yarın farklı şekilde yeniden yazılarak ortaya konulabilir. Buna da kısaca ‘diyalektik’ diyebiliriz.

İnsanların yaşadıkları toplumda tarih boyunca yönetim biçimleri ve sistemleri özellikle üç bileşene bağlı olarak ortaya çıkmıştır. Bunlar;

  • Ekonomi
  • Sosyo-kültürel özellikler
  • Gelenek-Görenekler

Bu üçlünün dışında elbette başka ögeler eklemek mümkün ama başı bu üçlü çeker. Hal böyle olunca insanların sadece yönetimini değil, kendileri ne şekilde doyuracaklarını da karar vermeye ihtiyaç duymuşlardır. Çok eski zamanlarda köle-efendinin hakim olduğu tarım ve hayvancılık, sonraki zamanlarda monarşiye bağlı olarak işleyen feodalizm ve devamında da hala içinde bulunduğumuz kapitalizm çağı. Bu üç dönemin de kendine has özellikleri vardır. Ekonomik temellerin farklı öğelere dayandığı bu üç model de insanlık tarihine damgasını vurmuştur. Bunlardan kapitalizmi iredeleyeceğiz. Peki tam olarak Kapitalizm ne demek?

Sosyalizm Nedir

Kapitalizm Nedir

Kapitalizm; en temel manasıyla söylemek gerekirse bir ekonomik sisteme verilen genel addır. Biraz daha özel indiğimizde ve kapitalizm nedir diye tekrar sorduğumuzda ise şunu görürüz, ‘kapitalist ekonomik sistemler içinde üretilen ve ortaya çıkan mallar, belli kişi ya da grupların himayesi altında, bu kişi ya da grupların özel malıdır.’ Kapitalizmde amaç maksimum kâr sağlamaktır. Yani, kapitalist bir sistem ürettiği üründen maksimum kârı sağlamaya dönük olarak daimi bir çalışma ve çaba içindedir. Kâr maksimizasyonunu sağlamak için de kapitalizm her daim iki yola başvurur;

  1. Malı ya da emeği üreten kişinin (işçinin) maaşından kısarak giderleri engellemek suretiyle kâr payını arttırmak,
  2. Ürettiği malın eder fiyatının çok üstünde bir fiyata satarak kendine daha büyük kâr payı yaratmak.

Bu iki yol, kapitalizm için senelerdir en vazgeçilmez iki husustur. Tabir-i caizse bunlar kapitalizmin ‘iki temel direği’dir.

İşte, kapitalizm ne demek diye incelendiğinde karşımıza böyle bir tablo çıkıyor. Her sistemin olduğu gibi kapitalizmin de bazı değişmez kuralları vardır. Bunları şöyle sıralayabiliriz;

  • Çalışma alanı özgürlüğü
  • Rekabet (en önemlisi)
  • Zorunlu tutulmama
  • Veraset
  • Özel mülkiyet hakkı

Kapitalizm Ne Demek

Kapitalizm aslında sözcük anlamı bakımından ‘sermaye’ demektir. Yani, yukarıda da bahsedildiği gibi sürekli dönen bir sermaye (ana para) kapitalizmin temel taşıdır. Bu sebeple de adına kapitalizm denilmiştir. Amaç, bu ana paranın, yani sermayenin sürekli genişleyerek ve yayılarak artmasını sağlamaktır. Bütün kapitalist ülkelerin ve bireylerin amacı da aslında budur.

Kapitalizm nedir sorusuna yanıt ararken asla bahsetmeden geçilmeyecek bir isim var ki kendisi kapitalist ekonomik sistemin kurucusudur: Adam Smith (Bknz: Adam Smith kimdir). Yazdığı ‘Milletlerin Zenginliği’ kitabında kapitalizmin A’dan Z’ye bütün dinamikleri, artıları ve sebepleri üzerinde durarak insanları en iyi idare edebilecek ekonomik sistemin bu olduğunu savunur. Burada da Tanrı’dan yola çıkar. Smith’e göre Tanrı, insanı akıllı ve iradesi olan bir varlık olarak yaratmıştır, dolayısıyla insan ne yaparsa yaparsın en güzelini, en doğrusunu yapmış olacak ve hiçbir zaman da bu negatif sonuçlar doğurmayacaktır. Hatta bu argümanını destekleyen önemli bir sözü de bulunmaktadır: ‘Bırakınız yapsınlar, bırakınız etsinler’.

Kapitalist Ülkeler Hangileri

Yaklaşık 200-300 senedir dünyamız birkaç yer haricinde kapitalist ekonomik anlayışı benimsemiş ve buna göre idare edilir şekilde. Dolayısıyla dünya üzerindeki parmakla sayılabilecek kadar az ülke haricinde geri kalan bütün ülkeleri kapitalist olarak adlandırmak yanlış olmayacaktır.

kapitalizm nedir
kapitalizm nedir

Ancak burada, kapitalizmin dünyada hüküm sürmesiyle birlikte kendisine bu sistemde ayrı bir yer edinmiş Amerika Birleşik Devletleri’ni bahsetmeden geçmek olmaz. İngiltere’de Adam Smith tarafından temelleri atılıp David Ricardo’larla ilerletilen kapitalist sistemi adeta bünyesinde eritmiş ve onu başının tacı etmiş bir ülke ABD. Dünyada kapitalizmin kalesi olarak da bilenen ABD, kuruluş ve varoluş amacını tamamen kapitalizme borçludur. Kapitalizmin siyaset alanındaki yansıması olan sosyal demokrasi anlayışıyla yönetilen ABD’nin, birçok ekonomist ve siyasal bilimci tarafından da hakkı verilir. Hiçbir zaman bu anlayışa ihanet etmeyen Amerika, buna ihanet etmeye çalışan en ufak başkaldırıyı da anında ezmeyi kendine bir şiar edinmiş durumdadır.

Amerika haricinde sayabileceğimiz en büyük kapitalist ülkeler; Almanya, İngiltere, Fransa, Hollanda, İsviçre, İtalya vb. gibi Avrupa ülkeleri; Avustralya, Japonya, Çin (Bknz: Çin Nerede) gibi sistemin ne içinde ne dışında yer alan ülkeler ve Brezilya, Türkiye, Meksika gibi kapitalizmin daha emekleme aşamasında olduğu ülkeleri örnek verebiliriz.

Gelişmekte olan ve gelişmiş ülkelerde ‘kapitalizm’ farkı.

Gelişmekte olan ülkelerde (Brezilya, Türkiye vb. gibi) kapitalizm, büyük kapitalist ülkelere oranla daha saldırgan bir şekilde işler. Bunun birçok sebebi olmakla birlikte en büyük sebeplerinden birisi yeterli kapitalin (sermayenin, ana paranın) oluşmamış olmasının verdiği güvensizliktir. Bu açığı kapatmak için, gelişmekte olan ülkeler genellikle insanlardan alabileceği her şeyi maksimum seviyede almaya çalışır ancak karşılığında asla bir şey vermez. Sadece maddi olarak değil manevi olarak da pek bir şey vermezler.

Bunların aksine kapitalizmin artık dev bir ağaç gibi köklerini her yerine salmış ve ele geçirmiş olduğu Amerika, İngiltere, Fransa vb. örneklere bakıldığında ise burada uygulanan kapitalizmin bir parça daha insani koşulları içerdiğini görürüz. Çünkü, sermaye yeterlidir. Sermayeden sağlanan kâr da ortalama herkese yeter durumdadır. Yeter derken, kapitalizm de asla yeter diye bir şey yoktur. Her zaman için daha fazlası vardır, bulunmalıdır, bulunacaktır. Bizim burada ‘yeter’den kastımız ise bir metafor olarak algılanabilir.

Bu gibi ülkelerde vatandaşlar vergilerini öder, işlerinde çalışır ve evlerini geçindirebilirler. Alışveriş yapabilir, lüks yaşayabilir ya da tatillere gidebilirler. Bunların karşılığında ise devlet onlara daha insani koşullarda yaşama imkanı verir ve vatandaşlarını koruma altına aldığını beyan eder. Örneğin bazı hukuk kuralları koyar, sosyal güvenlik verir ya da ücretsiz sağlık hizmetleri sunar. İnsanlar da verdikleri vergilerin kendilerine bir şekilde döndüğünü gördükçe bu sisteme daha fazla empoze olmaya başlarlar ve en önemlisi sisteme güven duyarlar.

Kapitalist sistemde ‘güven’ ne anlama geliyor?

Kapitalist sistemde bireyler ve yönetim arasında en önemli görülen şey ‘güven’dir. Çünkü eğer vatandaşınız size, yani devlete güvenmiyorsa muhtemelen bu ekonomik sistem içindeki katkısı yok denecek kadar az olacaktır. Dolayısıyla gelişmiş ülkeler bu bulmacayı çözmüş durumdadır. Kaz gelecek yerden tavuk esirgenmez mantığını güden büyük kapitalist devletler, 10 alacakları yerden 2 esirgemez.

Bu doğrultuda ekonomilerini ve yönetimlerini idame ettiren Batılı kapitalist ülkeler, yüzyıllarca süren sömürge yarışından elleri boş dönmediler ve bunu değişen ekonomik sisteme eklemlendirmeyi başardılar. Bu zamana kadar bu sistemin devamında ve giderek gelişmesinde ise tarihin eski yapraklarında kalan ‘sömürgeciliğin’, aslında hala daha işleyen pırıl pırıl etkisini görmemek mümkün değil.

Kapitalizm ne demek sorusuna verilebilecek yanıtlar aşağı yukarı, yukarıda belirtilenler gibidir. Elbette kapitalizm bu kadarla sınırlı değildir. 250 yıldır dünyayı yöneten bir sistemin açıklanması, olumlanması ya da yerilmesi hala daha devam etmektedir. Ancak insanlar hala daha bir fikir birliğine varabilmiş değil…

4 YORUMLAR

Faşist Ne Demek, Faşist Kime Denir - Bio Bilgi için bir cevap yazın İptal

Please enter your comment!
Please enter your name here

CAPTCHA


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.