İnsansız Hava Aracı (İHA) Nedir

İnsansız Hava Aracı (İHA) Nedir

İnsansız Hava Aracı (İHA)

İnsansız hava araçları, modern dünya savaşlarının en önemli silahları olarak gün geçtikçe daha da önem kazanmaktadır. İHA ya da drone, uzun adı ile insansız hava aracı, uzaktan kumanda ile idare edilebilen bir tür uçak modelidir. Dünya’da uzun zamandır farklı amaçlarla kullanılmıştır. Uzak mesafeden kumanda edilebilen ya da ön tanımlı yapılacak uçuş planı üzerinden otomatik uçuş yapabilenler olarak, İHA’lar işleyişi ve kullanımı ile ikiye ayrılır.

İnsansız Hava Aracı Nedir

Birçok insan için modern savaşların etkisi ile birlikte insansız hava aracı nedir sorusu daha sık gündeme gelmeye başlamıştır. Bu araçların temel kullanım amaçları keşif ya da saldırı yapmaktır. Ancak militanlara karşı oldukça etkili saldırılar yapabilen insansız hava araçlarının, sivillerin ölümüne de yol açtığı bilinmektedir. ABD’de İnsansız Hava Aracı kullanımları kamu içerisinde birçok sorun ve tartışmaya yol açıyor.

Son zamanlarda insansız hava araçları, yangın söndürme işlevi için de kullanılmaktadır. Üretilen araçlar genelde normal bir savaş uçağı için tehlikeli, zor ve kirli görevlerde kullanılmaktadır.

insansız hava aracı üreten ülkeler
insansız hava aracı üreten ülkeler

Bugün baktığımız zaman çok farklı şekiller, ebatlar, karakterler ve tasarımlarda araçlar üretiliyor. Tarihsel yönüne bakacak olursak; insansız hava araçları birer “drone” olarak kabul edilmelidir. Fakat bağımsız olarak kullanılabilen kumandaları oldukça gelişmiş haldedir. Bu maddelerin amacı insansız hava araçları ile güdümlü füzelerin arasında yer alan farkları ortaya koymaktır. İlk farkı ile; insansız hava araçları yeniden kullanılabilen ürünlerdir. Mürettebatsız olacak şekilde kontrol edilmesi ile durmadan belirli bir seviyede uçabilmektedir. Aynı zamanda bu araçlar, jet motor ya da iki zamanlı motor ile çalışır. Bununla birlikte, seyir füzeleri uzaktan kumanda ve insansız olacak şekilde yönetilebilse de insansız hava aracı içerisinde sınıflandırılmaz.

Bu ürünler bazen İHA yerine İHAS yani “insansız hava aracı sistemleri” şeklinde de anılabilir. Amerikan Federal Havacılık Dairesi de insansız uçuş sistemleri yani ”İUS” ismi ile bir sınıf belirlemektedir. Aslına bakıldığında, bu sınıf oluşumu, öncelikle ABD Deniz Kuvvetleri tarafından yalnızca uçakların değil uçaklarla birlikte yer sistemlerinin ve diğer ürünlerinin yansıması için tercih edilmiştir.

Orduların insansız hava araçlarını tercih etmesinin birçok sebebi bulunmaktadır. Bunlardan ilki, savaşlarda meydana gelen pilot kayıplarının azaltılmasıdır.

SİHA’lar pilotlar tarafından özel kumandaların kontrolü ile kullanılabiliyor. Kontrol merkezinde yer alan ekranlar üzerinde uçağın termal sensörlerden ve kameralardan çeşitli şekillerde görüntüleri izlenebilmekte, uçağın kumanda ile yönlendirilmesi sonucunda istenilen bölgede uçuş yapılabilmektedir. Aynı şekilde sadece bir tuş üzerinden bu raçlarla saldırı yapmak da mümkün.

Pilot kaybı riski olmadığından SİHA’lar tehlikeli bölgelerede daha çok tercih edilirler. Düşmesi sonucunda pilotların ölmesi, yara alması ya da esir düşürülmesi gibi riskleri de bulunmuyor. İHA nedir ve faydaları nelerdir diye düşünüldüğünde, engellediği riskleri her ülke için ayrı ayrı yorumlamak gerekebilir. Çünkü üretimi sonrasında birçok ülke için sadece kullanımı zarar haline gelmiştir.
İnsansız Hava Aracı Tarihçesi

Günümüzde kullanılmakta olan ilk insansız hava araçları, 1916 senesinde , A. M. Low tarafından geliştirilmiştir.  Gün geçtikçe sınırlı sayıda üretilmesine başlanan Hewitt / Sperry adlı insansız hava araçları, dünya savaşında bile yer almıştır. İlerleyen senelerle birlikte, 1935 senesine gelindiğinde ise Regianald Denny, ilk uzaktan kumandalı olarak kullanılabilen insansız hava aracını geliştirmeyi başarmıştır. İkinci Dünya Savaşı için de çok farklı İHA’lar üretilmiştir. 1955 yılında da Amerika Birleşik Devletleri adına çok sayıda İHA modeli üretilmiştir. Bununla birlikte, Vietnam Savaşı’ndan sonra çok gelişmeyen İHA’lar kumandalı uçak olarak kalmıştır. Aynı senelerde İngiltere de çalışmalar içerisindeydi ancak Amerika’nın gerisinde kaldı. Birçok ülke İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra aynı tekniklerle çalışmalarına başladı ve İHA süreci bugünkü halini aldı.

İnsansız Hava Aracı Üreten Ülkeler

Bugün dünya üzerinde birçok ülke insansız hava aracı üretmektedir. Ülkelerin birçoğu henüz aktif olarak bu araçları kullanmamıştır. İnsansız hava aracı üreten ülkeler diye bakacak olursak;

Amerika, İngiltere, Fransa ve Türkiye ile birlikte, İspanya, Gürcistan, Yunanistan, İtalya,  Ukrayna, İsveç, Belarus, İsviçre, Kazakistan, Hindistan, Türkmenistan, Nijerya, Güney Afrika Cumhuriyeti, Azerbaycan, İran, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Çin, Pakistan ve Tayvan ülkelerini bu listede görmek mümkün. Bu ülkeler aynı zamanda satın alımlar da gerçekleştirmiştir.

Bu ülkelerin haricinde, Rusya, Ürdün ve Avustralya da insansız hava aracı geliştirmelerine başladığını duyurmuştur.  Aynı şekilde satın alma da yapılacağı söylenmektedir.

Türkiye’nin Ürettiği İnsansız Hava Araçları

1990’lı senelerde Türkiye’nin bünyesine dahil ettiği ilk insansız hava aracı, ABD yapımı olan GNAT ve İsrail üretimi olan Heron modelleri olarak bilinmektedir.

Türkiye ABD’den Repaer ve Predator SİHA’larını almak istemiştir. Ancak GNAT’ın geliştirilmiş versiyonları olan bu ürünlerin Türkiye’ye satışı için ABD Kongresi’nden izin gelmemesi ile birlikte Türkiye, kendi insansız hava araçlarını geliştirme çalışmalarını hızlandırmıştır. Bugün ülkemizde kullanımda bulunan yerli üretim SİHA‘lar arasında Bayraktar ve Anka yer alıyor. Bayraktar modelinin üreticisi olan Baykar, 2015 senesinde yaptığı açıklama ile, SİHA’nın 250 kg taşıma kapasitesine sahip olduğunu açıkladı. Mevcut olan diğer yerli üretim SİHA Anka modelinin, 2016 senesinden beri silah bulundurma kapasitesi yer almamaktaydı. Gözlem için kullanılmakta olan Anka modellerine 2017 senesinde ilk kez roket de eklenmiş oldu. Türkiye, daha gelişmiş insansız hava araçları üretimi için de çalışmalarına devam etmektedir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here