Hayta Ne Demek, Hayta Nedir

Hayta Ne Demek, Hayta Nedir
Hayta Ne Demek, Hayta Nedir

Hayta Ne Demek

Türk Dil Kurumu sözlüklerine hayta ne demek şeklinde bakılırsa, birinci anlamının Osmanlıların ilk kurulduğu yıllarda eyalet askerlerinin uç boylarında görevlendirilen askerler olduğu görülür. O dönemde uç beylikleri, Osmanlı ile Bizans tarafları arasında bulunan sınır bölgesidir. Bizans tarafında bu beyliklere Rumca akron denmiştir. Bu beylikler sınır bölgelerinde kendi topraklarını savunmaktan sorumlu birliklerdir. Uç beylikleri merkezden uzak oldukları için, Osmanlı Devleti’nden bir miktar bağımsız hareket etmişlerdir. Belki de bu nedenle hayta, biraz külhanbeyi (Bknz: Külhanbeyi Ne Demek), kabadayı ve serseri karakterli olarak bilinir.

1250’lerde yaşayan Bizanslı tarihçiler haytaları, yani uç beyliği askerlerini, Bizans İmparatorluğu’nun Osmanlı sınır bölgelerinde yaşayan, Bizanslılara karşı her zaman nefret duyan, yağmaları seven ve aldıkları ganimetleri kutlayan Türk göçebeleri olarak tanımlamıştır.

Bugün de sözlüklerde hayta ne demek karşılığı, kabadayı, serseri, başıboş ve apaş tipler olarak gösterilir.

Hayta Nedir

Bu kelimenin kökenine bakılırsa, Arapça’dan dilimize girdiği görülür. Hayta nedir merak edenler, yukarıda açıklanan anlamı dışında bu kelimenin farklı anlamlar taşıdığını da görürler. İşte birkaç örnek:

  • Bazen çirkin vücutlu bir kadın için hayta denir. Ya da çok gezen, sürtük kadınlar için de bu sözcük kullanılır.
  • Mecazen eş ve aile için kullanıldığı da olur. Örneğin, sizin hayta nasıl dendiği zaman, eş ve çocukların sağlığı sorulmuş olur.
  • Yine mecazen hayta, duygusuz kişiler için de kullanılır. Örneğin, bırak şu adamı, çok hayta biridir dendiği zaman, o kişinin duygusuz ve işe yaramaz bir kişi olduğu anlatılmış olur.
  • Bu kelimenin bazen yardakçı anlamına kullanıldığı da olur. Örneğin, şu haytayı adam mı sanıyorsun dendiği zaman, yine o kişinin çıkarcı ve işe yaramaz biri olduğu vurgulanmış olur.
  • Özellikle yaramaz veya arsız çocuklar için de hayta denir. Ancak bu kullanım, içinde biraz sevgi barındırır.
  • Bazen hayvan besleyen kişiler için de hayta dendiği olmuştur.
  • Bazı yörelerde urgan, ip veya çadır ipine hayta denmektedir.

Ama bu farklı ve mecazi kullanımlar dışında bu ifade, ağırlıklı olarak bir baltaya sap olamamış, başıboş, zorba ve kabadayı tipler için kullanılmaktadır.

Kamus-ı Osmani, Kamus-ı Türki ve Lehçe-i Osmani gibi eserlerde de sözcük bu şekilde tanımlanmıştır.

Bu kelimenin bugün bu kadar yaygın kullanılmasının bir nedeni, belki Türk Klasikleri arasına giren Hababam Sınıfı karakterlerinden biri Hayta İsmail’dir. Bugün hala sık sık ekranlarda gösterilen bu filmlerin unutulmaz karakterlerinden biri olan Hayta İsmail, delikanlı bir karakterdir ve oldukça sevimlidir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here