Fiil Kipleri Nelerdir, Örnekleri ile Anlatımı

Fiil Kipleri Nelerdir, Örnekleri ile Anlatımı
Fiil Kipleri Nelerdir, Örnekleri ile Anlatımı

Fiil Kipleri Nelerdir

Ural – Altay sınıfına giren birçok dil gibi Türkçe de sondan eklemeli dil türündendir. İstisna durumlar hariç, cümlelerin sonu fiillerin alacağı kip(zaman) eklerine göre değişkenlik gösterir. Eylemin ne zaman meydana geldiği fiile gelen ek ile doğru orantılıdır. Şimdiki zaman, geçmiş zaman, gelecek zaman ve geniş zaman, zaman bildiren kipler sınıfında yer alır. Bunlardan hariç bir de dilek kipleri sınıfı vardır. Gereklilik kipi, şart – koşul kipi, istek kipi, emir kipi başlıca dilek kipleridir. Yazımızın devamında fiil kipleri nelerdir sorusunun ayrıntılı cevabını örnekleri ile birlikte verdik.

Nitelik nedir? Öğrenmek için linke tıklayın.

Şimdiki Zaman Kipi

Herhangi bir olgunun, hareketin, eylemin anlatılan anda gerçekleştiği kip, şimdiki zaman kipidir. “Yor” ekiyle birlikte kullanılır. Eğer bir fiilin sonunda (anlam kayması gibi istisna durumlar hariç) “yor” eki kullanılmışsa şimdiki zaman kipi için bir örnek oluşturur.

  • “Ahmet odasını topluyor”
  • “Cenk şu anda okulun bahçesinde top oynuyor”
  • “Begüm yarınki sınav için ders çalışıyor”
  • “Canan akşam gelecek misafirleri için patlıcan pişiriyor”
  • “Mesut uçakla İzmir’e gidiyor” vs.

Geniş Zaman Kipi

Eylemin yapıldığı zamanın bilinmemesi, herhangi bir zamanda yapılmış olabileceğini gösteren kipe geniş zaman kipi denir. Anlatılmak istenen düşünce veya vakanın zamanı belli değildir ancak dili kesindir. Bu çekimin eki “r”, “ar”, “er” ve “ur” dur.

  • “Dostoyevski ilk romanını bir kış ayında yazar”
  • “O tarihlerde Fenerbahçe şampiyon olur”
  • “Suzan her sabah düzenli bir şekilde koşar”
  • “Su, akacağı yatağı mutlaka bulur” vs.
Fiil Kipleri Nelerdir
Fiil Kipleri Nelerdir

Gelecek Zaman Kipi

Bir eylemin ileri bir tarihte yapılacağını bildiren kiptir. Gelecek zaman kipi, “acak, ecek” ekleri ile birlikte kullanılır. Bir fiil sonunda “acak,ecek” ekleri kullanılmaşsa o fiilin kipi gelecek zamandır.

  • “Ece yarın arkadaşlarıyla birlite buraya gelecek”
  • “Amcam gelirken babama iş makinası getirecek”
  • “Eurolig final maçı iki gün sonra oynanacak”
  • “Bazı şeyler zamanla yerine oturacak” vs.

Geçmiş Zaman Kipi

Bir fiilin, eylemin anlatılan zaman diliminden daha önce meydana geldiğini gösteren kiptir. Bilinen geçmiş zaman ve öğrenilen geçmiş zaman olarak ikiye ayrılır.

Bilinen geçmiş zaman: Meydana gelen bir vakanın ya da haberin mutlak bir şekilde bilindiğini gösterir. Bu kipte “dı, di, du, dü, tı, ti, tu, tü” ekleri kullanılır.

  • “Dün bir kız çocuğu dünyaya geldi”
  • “Dün sağanak şekilde yağmur yağdı”
  • “Babası Fransa’dan döndü”
  • “Kız arkadaşıyla beraber arabaya bindi”
  • “Son gördüğümden bu yana çok değişti” vs.

Öğrenilen geçmiş zaman: Bir eylem, haber ya da olay başka birinden duyulmuş gibi ifade edilen kiptir. “Mış, miş, muş, müş” olarak fiile eklenir.

  • “Dün Rize’de deprem olmuş”
  • “Filiz Akın daha önce bu filmde oynamış”
  • “Öğretmenim dün gece bir trafik kazası geçirmiş”
  • “Onu en son mahallenin muhtarı görmüş” vs.

Dilek İstek Kipleri

Şart kipi: Fiilin yapılmasının bir şarta bağlı olduğu durumlarda oluşan fiil kipleri türüdür. “Sa, se” ekleriyle birlikte kullanılır. Bu ekler bazen dilek anlamı olacak şekilde bir anlam kazanabilir.

  • “Kar yağarsa yarın okula gitmeyebilirim”
  • “Çocuğum olursa adını Evrim koyabilirim”
  • “Keşke bu bardak benim olsa”
  • “Onu çok özledim, keşke burada olsa” vs.

Gereklilik kipi: Bir isteğin, arzunun yerine getirilmesi gerektiğini bildiren kipin adıdır. Anlam olarak emir kipi ile karıştırılmaması gerekir. Gereklilik kipi, “malı, meli” ekleriyle çekilir.

  • “Arkadaşıma karşı bu hareketi bir daha asla yapmamalıyım”
  • “Ödevini erken bir saatte teslim etmelisin”
  • “Yağmur yağarken dışarı çıkmamalısın”
  • “Gece yatarken günlük kıyafetlerini mutlaka değiştirmelisin”
  • “Ankara’ya yaz gelmeden gitmemelisin” vs.

İstek kipi: Bir fiilin, bir düşüncenin veya bir vakanın gerçekleşme isteğine yönelik çekilen kiptir. “E, a” eki getirilerek çekim yapılır.

  • “Bunu bugün getirelim”
  • “Yarın işe gidelim”
  • “Boşver biz mesleğimizi icra edelim”
  • “Durakta beklerken bira kitap okuyalım” vs.

Spesifik ne demek? Öğrenmek için linke tıklayın.

Emir – Buyruk kipi: Bir eylemin kesinlik kazanmış durumda yapılması istendiği kiptir.

  • “Onu hemen buraya getir”
  • “Yatağa uzan ve beni dinle”
  • “Lütfen eski arkaşımla görüşmeme müsaade edin”
  • “Bu döküntüleri raftan kaldırın” vs.

1 Yorum

Öyküleyici ve Betimleyici Anlatım Nedir, Özellikleri - Bio Bilgi Paylaşım Sitesi için bir cevap yazın İptal

Please enter your comment!
Please enter your name here