Ebru Sanatı Nedir, Tarihi, Çeşitleri ve Malzemeleri

Ebru Sanatı Nedir, Tarihi, Çeşitleri ve Malzemeleri
Ebru Sanatı Nedir, Tarihi, Çeşitleri ve Malzemeleri

Ebru Sanatı Nedir

Ebru, suda çözülmeyen boyaları at kılı ve gül ağacından yapılmış fırçalarla sakız üzeri yoğun suyla yayarak geleneksel kağıt sanatıdır. Ebru kelimesi köken olarak, İbranice dilinde (Ebri-kaş veya Ab-ru-suyun yüzü) anlamına gelir. ”Ebru sanatı nedir?” sorusuna daha net cevap alabilmek için biraz da tarihçesine bakmak gerekir.

Ebru Sanatının Tarihçesi

Ebru sanatının ne zaman ve nereden başladığı bilinmemekle birlikte, ilk örnekler 16. yüzyıldan itibaren Osmanlı döneminde, doğudan batıya İpek Yolu ve diğer ticaret yolları yollarıyla yayılmıştır. Ebru, yüzyıllar boyu yalnızca kitap kapakları içinde bulunan bir sanat olarak var olmuş ve bu varlığı günümüze kadar devam etmiştir. Tüm tarihsel varyasyonları boyunca hiç değişmemiş olan temel bir sanat tekniğidir. Peki Ebru Sanatı nasıl yapılır? Uygulanan teknik nedir?

Ebru Sanatı Nasıl Yapılır

Süreç daima aynı şekilde işlemiştir. Boyalar suyun yüzeyi üzerinde üst kısma çıkar, burada tasarımlara yönlendirilir ve bir kağıt yaprağına aktarılır. Bunun gerçekleşmesi için sanatçı boyanın davranışını kontrol etmeyi iyi öğrenmelidir. Yani, fırçasına ve hayal gücüne hakim olmalıdır. Ebru sanatçılarının bilgi ve becerileri ile bu sanatın arkasındaki felsefe, ustalık-çırak ilişkileri içerisinde sözlü ve gayri resmi olaraktan pratik eğitim yoluyla iletilir. Ebru’da temel becerilere erişmek yaklaşık iki yıl alır. Ebru UNESCO tarafından 2014 yılında İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilcisi Listesi’nde yer almaya başlamıştır.

Ebru Nasıl Yapılır
Ebru Nasıl Yapılır

İkebana Nedir?

Ebru Sanatı Malzemeleri

Ebru Boyaları: Doğal renkler bazında yüzyıllardır kullanılır; bunlar, oksidize metaller veya suda çözülmeyen organik pigment renkleri içeren renkli kayalar ve topraklardan elde edilir.

Kayısı Yağı: Konsantre ve yapışkan bir sıvı elde etmek için farklı yolları vardır. Bunun için en yaygın olarak kullanılan nesneler yosunlardan oluşmaktadır.

Kitre: Anadolu’da bulunan doğal sakız reçinesi türüdür. Tıp, kozmetik ve tekstil sektörlerinde kullanılmaktadır.

Öküz Taşı: Ebru renklerinin sıvının yüzeyine yayılmasını ve öküz boynunun batmamasını sağlamak için kullanıyor. Yüzey gerilimi kırma ve regüle etme özelliği olan aktif bir maddedir. Ayrıca renklerin harmanlanmasını da engeller.

Tepsi: Ebru yapmak için sıvı içeren bir tepsi kullanılır. Çelikten yapılanı tercih edilmelidir. Dikdörtgen tepsilerin derinliği yaklaşık 5-7 cm’dir.

Fırçalar: Eski atların saçları ve kurutulmuş gül sapı ebru fırçaları yapmak için kullanılır. At kılı tercih edilir, çünkü kalın ve düz, böylece boya istenilen kıvama getirilebilir. Aynı zamanda bakteri ve küfün çoğalmasını ve büyümesini önler. Gül sapı da kullanılır; esnek ve dayanıklıdır.

Tarak: Taraklar tasarımlar yapmak ve yüzeydeki ebru renklerini yaymak ve şekillendirmek için kullanılırlar. Paslanmaz çelikten yapılmış olması önemlidir.

Kağıt: Ebrularda cilalanmamış veya cilalanmamış her türlü emici kağıt kullanılabilir.

Ebru Sanatı Malzemeleri
Ebru Sanatı Malzemeleri

Ebru Çeşitleri

Battal: Taşlı Ebru’da bilinen en eski modeldir. Battal tasarımlarının çeşitleri de vardır. Renkler tarak veya bıçak kullanmadan basitçe fırça ile uygulanır.

Bülbül Yuvası: Bülbül Yuvası çizim spiralleri bir Battal deseninde olabilir. Klasik spiraller, tabla boyutunun her yerinde 4×5 kat tekrarlanır. Bu tür ebru, Taraklı veya Gel Git modellerinde de uygulanabilir.

Gel Git: Bir battal türünde olan ebru üzerinde, paralel çizgilerle öne arkaya çizilerek ve bir bıçak kullanılarak yapılır. Dikey veya yatay olabilir.

Şal: Şal deseni elde etmek için dalgalı veya çapraz çizgiler çizilerek yapılır.

Taraklı: Bu desen tarak uygulanarak elde edilir.

Hafif: Bu tür ebru için boyut daha az konsantre olmalı ve renklerin diğer türlerden daha fazla su taşı içermesi gerekir.

Dalgalı: Herhangi bir tasarım üzerine uygulanabilir. Kağıdı yerleştirirken düzgün şekilde yere koymak yerine, gölgeli çizgiler etkisi yaratmak için yavaş yavaş yüzeyde kaydırılmalıdır. Buna aynı zamanda İspanyol Ebrusu denir.

Çifte Ebru: Mermer kağıda ebru katmanı uygulayarak yapılır. Ebru çeşitleri arasında yer alan Çifte Ebru, son zamanlarda tercih edilen ebru türüdür.

Akkase Ebru: Bu, aynı zeminde ve hattatlar için popüler birçok iz bırakarak elde edilen bir motiftir. Üzerine arap sakızı ve fırça ile uygulanan özel bir sıvı kullanılarak elde edilmektedir.

Hatip: Birbirleri içinde oluşan çeşitli renklerden ve konsantre olmuş şekillerden oluşur ve Çiçekli Ebru’nun temeli olarak takdir edilebilir. İlk olarak, ebru kalıplarından biri arka plan olarak ayarlanır. Bu arka planda, 2-4 cm çapında, eşit mesafede duran daireler bir damlalık kullanılarak ayarlanır. İlk olarak siyah renk, daha sonra, ikinci, üçüncü veya hatta dördüncü renk ayarlanır. Son olarak ise tasarım ince bir iğne veya fırça ile oluşturulur.

Çiçekli: Bu, geç usta Necmeddin Okyay (1883-1976) tarafından geliştirilen Ebru tarzıdır. Bu ebru türü, ebru sanatının diğer plastik sanatlar arasında yer almasına yardımcı olmuştur. Ebru’nun her türü arka plan olarak ayarlanır. Genellikle, açık renkli bir ebru paterni seçilir. Bu tabanın üstünde, boya damlaları yapraklar ve çiçekler biçiminde bir ucu sivri fırça yardımı ile tasarlanır. Genellikle çiçekler, laleler, karanfiller, sümbüller, menekşeler, papatyalar ve güller tasarım alanlarıdır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here