Çiçero Kimdir, Çiçero’nun Hayatı

Çiçero Kimdir, Çiçero’nun Hayatı
Çiçero Kimdir, Çiçero’nun Hayatı

Çiçero Kimdir

Çiçero dendiği zaman insanın aklına ilk gelen isim, MÖ 50’lerde yaşamış ve kısaca Cicero olarak tanınan Marcus Tullius Cicero’dur. Romalı bir devlet adamı olan Cicero, aynı zamanda bilgin, hatip ve yazar olarak tanınmaktadır. Felsefe öğrenimi alan Cicero, Yunan düşüncesini sonraki kuşaklara aktaran kişidir. Peki Türk Çiçero kimdir?

Makalemizde sözü edilecek kişi bu Cicero değildir. Arnavut asıllı bir Türk olan İlyas Bazna’dan bahsedeceğiz. 1904 yılında o sıralar Osmanlı topraklarında olan Arnavutluk’ta dünyaya gelen Elyesa Bazna, bugün dünyanın en tuhaf, belki de en komik casusu olarak tanınmaktadır. Ancak yaşamını konu alan bir film çekilmeseydi, Çiçero olarak anılan İlyas Bazna’yı tanıyan ve yaptıklarını bilen bu kadar insan olmazdı.

Vecihi Hürkuş Kimdir

Çiçero’nun Hayatı

Gerçek ismi ile Elyesa, bir işte sebat gösterecek cinsten biri değildir. Fransa’da bisiklet çaldığı için başı derde girmiş ve hapis bile yatmıştır. Birçok işe girmiş çıkmış, sonunda İstanbul’a gelmiş ve önce Yugoslavya sonra Almanya elçiliğinde uşak olarak çalışmaya başlamıştır. Ancak fazla merakı yüzünden bu işlerden kovulmuştur. Elçiliğe gelen mektupları okuyordu. Bir sonraki işi bu defa İngiliz Elçiliği’nde yine uşak olarak çalışmaktır. Ama bu defa talih ona çok farklı bir gelecek hazırlamıştır. Yıllar sonra en komik casus olarak adlandırılacak ve bütün dünyada tanınmasına yol açacak hikayesi burada başlar. O sırada 40 yaşındadır.

Fazla merakı burada da kendisini rahat bırakmamış ve bir gece gizlice İngiltere Büyükelçisi’nin yatak odasına girmiş ve çantasından çıkardığı çok gizli belgelerin fotoğraflarını çekmiştir. Sonra da Alman Büyükelçiliği’ne giderek bu fotoğraflara karşılık 20 bin sterlin istemiştir. Bu Naziler için büyük bir nimettir ve para hemen ödenir. Yıl 1943 ve İkinci Dünya Savaşı’nın en hareketli günleri. Belgelerde, Türkiye ile İngiltere arasındaki gizli anlaşmalar, İngiliz casusların isimleri, Rusların müttefiklerden talepleri ve daha birçok bilgi bulunmaktadır.

Çiçero kimdir diye merak edenlerin karşısına, gerçekten basit bir yaşamdan bir anda büyük bir casusa dönüşümün hikayesi çıkar. Çiçero adını kendisine takan Almanlar olmuştur. Daha sonra Çiçero’ya yeni bir fotoğraf makinası verilmiş ve getireceği yeni fotoğraflar karşılığında her defasında 15 bin sterlin ödenmesine karar verilmiş. Gelen belgeler olağanüstüdür. Yine de Almanlar şüphe ederler. Hatta Sovyetler’in Nazi işgali altındaki Sofya’yı bombalayacaklarını öğrenmelerine rağmen birşey yapmazlar. Ama bombalama gerçekleşir ve 4 bin kişi yaşamını kaybeder. Bu olay belgelerin doğru olduğunu bir kere daha kanıtlar.

Ancak Çiçero bu işte ustalaştığını düşünüp daha fazla para talep etmeye başlar. Almanya’dan yepyeni sterlinler gelir.

Bu casusluk faaliyetlerinden Almanlar, Türkiye’nin savaş sonuna doğru strateji değiştirdiğini ve İngilizler ile işbirliği yaptığını da öğrenirler. Almanlar için yenilginin kaçınılmaz göründüğü o sırada, İngilizler Trakya’da bir havaalanı yapmayı ve Romanya’daki Alman tesislerini vurmayı planlamıştır. Almanya’nın buradaki petrol tesislerine ihtiyacı vardı. Üstelik Marmara Denizi İngiliz denizaltılarına açılacaktı.

Ancak bu bilgilerin Almanların elinde olması İngilizler’de ve bizde şok yaratmıştır. Ama durum anlaşılmadığı için Elyesa casusluk çalışmalarına devam etmiştir. Diğer yandan yaşam kalitesi giderek artmakta ama bu durum kimsenin dikkatini çekmemektedir. Birikimi neredeyse 300 bin sterlini bulmuştur.

Bu dönemde Almanlar gelen bilgilerin bir kısmını kullanırken bir kısmını dikkate almamışlardır. Casuslar dünyasında da bazı numaralar vardır. Bazı bilgiler gerçektir ama bazı bilgiler ikili oyunda kullanılabilir. Almanlar bir süre sonra Çiçero’dan kuşkulanırlar. Çiçero ikili oynayan bir casus olabilir. Ama böyle bir durum yoktu ve Almanlar belki de tarihin akışını değiştirecek bir fırsatı kaçırmış oldular. Örneğin Normandiya çıkarmasının yapılacağını biliyorlardı.

Bu arada İngiliz ve Amerikan gizli servisleri Ankara’da istihbarat konusunda bir zayıflık olduğunu ve Nazilere bilgi aktarıldığını farkettiler. Ama İngilizler Çiçero’yu da sorgulamışlar ve onu, yabancı dil bilmeyen kafasız biri olarak raporlamışlardır. Ama Çiçero, çelik kasayı bile, alarmın sigortasını çıkararak açabiliyordu. Buna rağmen İngilizlerin çabaları ile Çiçero tutuklanmıştır ama sonra serbest bırakılmıştır. Çünkü üzerinde Türk emniyetine ait bir tercüman kimliği bulunmaktadır.

Kaşgarlı Mahmut Kimdir

Çiçero Ne Demek

Milattan önceki yıllarda yaşamış Cicero’nun, yıllar sonra bir casusun kimliği olarak karşımıza çıkması, bir yandan büyük düşünür ve devlet adamı Cicero’yu bugün anmamıza neden olurken, bir yandan da İkinci Dünya Savaşı yıllarında yaşanmış büyük bir casusluk hikayesini bugün gözler önünde sermektedir. Çiçero ne demek anlamak için her iki isimden de bahsetmek gerekiyor.

çiçero kimdir
çiçero kimdir

İlginç olanı şudur ki casusluk yaparken kendisine verilen Çiçero ismini Elyesa Bazna çok sonra öğrenmiştir. Çiçero adı ilk olarak 1950 yılında Almanya Büyükelçisinin kaleme aldığı anılarında ve İngilizlerin bu casusluk olayını açıkladıkları belgelerde yer almıştır.

Elyesa’nın casusluk macerası, elçilikte görevli sekreterin Amerika’ya sığınması ile biter. Birşeylerin açığa çıkmasından endişe duyan Çiçero, istifa eder. Savaş bitince de İstanbul’a taşınır ve evlenir. Müzik öğretmenliği, ikinci el araba alım satımı ve müteahhitlik işleri yapar. Ama beklenmedik bir şey olur. Polisler gelir ve harcamalarda kullanılan paraların sahte olduğunu söyler. Naziler savaş sırasında İngiliz ekonomisini baltalamak için sahte sterlinler basmışlardır. Elyesa’ya yapılan ödemelerde de bu sahte paralar kullanılmıştır. Bunun üzerine Çiçero Almanya’dan tazminat talep eder ama birşey alamaz. Ancak iltica talebi kabul edilir ve kendisine bir maaş bağlanır.

Evet Çiçero kimdir merak edenleri böylesine renkli ve sıradışı bir yaşam öyküsü bekliyor. Elyesa Bazna 1970 yılında, 66 yaşında, Almanya’da yoksulluk içinde ölmüştür. Öldüğü günlerde gece bekçiliği yapıyordu. Kendisine neden böyle bir iş yapıldığı sorulduğunda sadece para için yaptığını söylemiştir. Yaşam eğer onun istediği şekilde sürseydi belki de Bazna bugün bir opera sanatçısı olarak anılabilirdi.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here