Bürokrasi Ne Demek, Bürokrasi Nedir

Bürokrasi Ne Demek, Bürokrasi Nedir
Bürokrasi Ne Demek, Bürokrasi Nedir

Bürokrasi Nedir

Halk arasında bürokrasi, tek bir anlamı karşılayacak siyasi bir terim olarak bilinse de, bilim adamları ve felsefeyle uğraşanlar, bürokrasinin tanımı üzerinde görüş ayrılığı yaşamaktadır. Aslında bu sözcük, siyasetle daha çok da yönetimle ilgili bir terimdir. Birkaç farklı anlamı ile bürokrasi ne demek sorusunun cevabı, bazı durumlarda, bir makamda yöneticilerin yetkilerini kötüye kullanmalarını, kuralcılıklarını ve sorumluluklarından kurtulmaya çalışmaları anlamında kullanılır. Daha genel ve en çok kullanılan tanımı ise, Alman düşünür Weber’in tanımıdır:

Bu tanıma göre bürokrasi nedir dersek, resmi ve yazılı yetkilerden oluşan, iş bölümüne dayanan, düzenli işleyen bir sisteme sahip olan örgüt şeklidir. Weber’in tanımladığı bu örgüt biçimi, diğer tüm örgüt biçimlerinden daha da üstündür. Yani, bürokrat olarak adlandırılan yöneticiler, bürokrasi adı verilen işleyişe uygun davranmak zorundadır. Bu sistemde, bürokrat da büro da, kurallara ve sisteme göre işler. Weber tarafından tanımlanan bu bürokrasi terimi, kamu kurumları ve özel sektör olmak üzere her alanda geçerli bir tanımlama şeklidir.

Bürokrasi nedir sorusuna verilebilecek birkaç cevaptan birisi de, ”kamu yönetimi’dir. Aslında bürokrasinin, günlük hayatta en sık karşılaştığımız tanımı da budur. Yani kamu yönetimi anlamında kullanılan bürokrasi, devlet yönteminde çeşitli görevleri bulunanların, idari ve siyasi görevleri, belirli bir sistem ve kurallar bütünü dahilinde yerine getirme biçimidir. Bu anlamda bürokratlar, devlet yönetiminde siyasi işlerin hem düzenlenmesi hem de yürütülmesiyle ilgilenen kişilerdir denilebilir.

İdeoloji Nedir

Bürokrasi Ne Demek

Bilim adamlarının üzerinde görüş ayrılığına vardığı bürokrasinin, birkaç farklı tanımı bulunduğundan çoğu kişi tam anlamıyla bürokrasi ne demek diye merak etmektedir. Bu terim için, herkesin anlayabileceği en genel tanımıyla, devlet işlerinin sağlıklı şekilde yürütülebilmesi için yapılan faaliyetlerin tümüdür denilebilir. Ayrıca bürokrasi için, devlet yönetiminde etkili olan görevliler topluluğu da denilebilir. Olumsuz anlamıyla ise, devlet işlerinin yürütülmesinde gereksiz otoriterlik, kurallar bütünü ve kırtasiyecilik anlamında kullanılmaktadır.

Bürokrasi Kelimesinin Kökeni

Bürokrasi kelimesi, ”burra” ve ”kratos” kelimelerinden türetilmiştir. Burra, Latince olarak masaları örtmek için kullanılan siyah örtü anlamına gelmektedir. Kratos ise, Yunanca olarak egemenlik, hakimiyet anlamlarına gelmektedir. Yani bu anlamda bürokrasi, memurların egemenliği anlamlarını karşılamaktadır. Bürokrasi kavramının ortaya atıldığı dönemlerde, memurların masalarının siyah bir örtüyle kaplanması, onların toplum işleyişinde egemen şekilde tanımlanmasını sağlamıştır. Memurların, faaliyetlerini yürüttükleri mekanlar ise, büro olarak tanımlandığından, memurlar da bürokrat olarak tanımlanmıştır.

Bürokrasi Nedir

Felsefede Bürokrasi Nedir

Felsefede bürokrasi, devlet tarafından belirlenen yasal görevleri yerine getiren memurlardan oluşan örgütlenmedir. Bu memurlar içerisinde yönetici sıfatında bulunanlar, bürokrat olarak tanımlanır. Şeften müdüre, kaymakamdan valiye her grubun yöneticisi, doğal olarak bir bürokrattır. Bürokratlar, yöneticilik yaptıkları alanda uzmanlaşmış ve otoritesi ile makamı kalıcı kişilerdir.

Felsefeciler, bürokrasi tanımı üzerinden görüş ayrılığı yaşasa da, en geçerli tanım olarak kabul edilen Weber’in tanımına göre, bürokrasi vazgeçilmezdir. Weber, devlet işlerinin belirli bir istikrar ve güven içerisinde yürütülebilmesi için, bürokrasiden vazgeçilemeyeceğini belirtmiştir. Çünkü bürokrasi, yasal kurallara ve yaptırımlar bütününe göre işlemektedir. Bürokratlar sıfatında çalışan kişilerse, alanında uzman ve işleri sürekli olan kişilerdir. Memurlar sınıfında yetkilendirme, kişinin eğitim ve mesleki bilgisine göre yapılmıştır. Sistem, yazılı kuralla şeklinde ve belirli bir düzen içerisinde işler. Hiyerarşik düzen içerisinde çalışanlarda, devamlı bir işbirliği içinde çalışma vardır. Bu nedenlerle Weber, düzenli bir devlet işleyişi için, bürokrasinin varlığının zorunlu olduğunu iddia etmektedir.

Siyasette Bürokrasi Nedir

Bu sözcük aslında siyasetle bütünleşmiş bir kavramdır. Siyasette bürokrasi, hiyerarşik bir yapılanmayı ifade eder. Bazı kesime göre siyasette ve devlet işleyişinde etkinliği arttırmak için bürokrasinin etkisinin azaltılması gerekirken, bazılarına göre de, modern devlet işleyişi için bürokrasiden vazgeçmek mümkün değildir. Devlet düzeninde, en alt kademede çalışan görevlilerden, en üst kademede görevli olan yöneticilere kadar herkes, hiyerarşik bir düzen içerisinde, yazılı kurallara göre uyum içerisinde çalıştığından, bürokrasi devletlerin varlığı için gereklidir.

Bürokrasi, gelişmiş devlet düzeninde, devletlerin bir türlü kurtulamadığı bir sistemdir. Aynı zamanda, siyaset sisteminin en önemli parçası olan yönetim şeklinin de en açık ifadesidir. Devlet işlerinin yürütülmesinde, esas alınan tüm faaliyetler, ast-üst ilişkileri, yasal yapılanma içerisinde işlerin düzenli şekilde yürütülmesi, bürokrasi kavramının siyasi tanımıdır.

Sosyolojide Bürokrasi Nedir

Bu terimin ilk ortaya çıkışı, 1745 yılında olmuştur. Fransız iktisatçı Vincent De Gournay, memurların kamu yönetiminde etkinliğinin arttığını vurgulamak için bu kavramı ortaya atmıştır. O dönemlerde, memurların işlerini yürüttükleri yer büro olarak adlandırıldığı için, doğal olarak büronun devlet yönetiminde etkisini arttırması, bürokrasi kavramının ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.

bürokrasi nedir
bürokrasi nedir

Sosyolojik olarak bu kavramın önem kazanmasında, burjuva sınıfının etkinliğinin artmasının önemli bir payı vardır. O yıllarda burjuva sınıfı, egemen olan feodaliteyi yıkarak kendi hakimiyetini kanıtlama isteğindeydi. Toplumsal yapının bölünmüş olması, burjuvaların ekonomik olarak isteklerinin karşılanmasında önemli derecede yetersiz kalmaktaydı. Bu nedenle, hiyerarşik bir düzen içerisinde, işbirliğine dayalı bir sistemin varlığı şarttı. Gelişen olaylar doğrultusunda, burjuvalar güçlendikçe, federal yapı gücünü kaybetti. Sonuçta, burjuvalar, otoriter ve yazılı kurallara göre işleyen demokratik yapılar oluşturmaya başladılar. Bu şekilde ortaya çıkan bürokrasi, bilim adamlarının üzerinde görüş ayrılığına varmasına neden olan ve farklı tanımlamalarla karşımıza çıkan şekillerle günümüze kadar gelmiştir.

Bürokrasinin Olumsuz Yanları

Bürokrasi, düzenli bir devlet işleyişi için gerekli olan bir mekanizma olsa da, bazı yönden olumsuzlukları da bulunmaktadır. Hiyerarşik düzen içerisinde memurların, sürekli değişen şartlara uygun şekilde ve işbirliği içerisinde çalışması şarttır. Yaşanan hızlı değişimlerse, bunu pek mümkün kılmamaktadır. Bürokraside her memur, düzenli şekilde çalışmasına katkıda bulunduğu sisteme müdahale etme hakkına sahip değildir. Sadece, ast-üst ilişkisi bağlamında, düzenli bir devlet işleyişi için üzerine düşen görevi yapmakla yükümlüdür.

Bürokrasi, yazılı kurallar şeklinde işleye bir sistem olsa da, bu kurallar çoğu zaman yasal kurallar değildir. Yöneticilerin, keyfi olarak koyduğu kurallara uymak, alt kesimde çalışanlar için zorlayıcı olabilir. Bürokratik yapı içerisinde otorite, daima üst kademelerde çalışanların elindedir. Orta kesim ve alt kesim, kural koyma ya da müdahale etme yetkisine sahip değildir. Daha çok muhafazakar yapılanma şeklinde görülen bürokraside hiyerarşik yapılanma, çoğu zaman modern gelişme ve değişimlere ayak uyduramayabilir. Bu nedenle personel, zaman zaman sıkıcı hale gelebilen yetki ile sorumluluklarından kaçabilir. Belirli bir süre içerisinde bürokrasi, kalıplaşır ve verimsizleşir. Çoğu zaman, gerekli eğitime ve belgeye sahip olmayanların, hiyerarşik düzen içerisinde yönetici sınıfına girmesi de, bürokrasiyi etkisizleştiren nedenlerdir.

Bürokrasiden Faydalanma Yolları

Bürokrasi, bazılarına göre gerekli bazılarına göre etkinliği azaltılması gereken bir kavramken, etkili bir devlet yönetimiyle bürokrasiden üst seviyelerde faydalanılabilir. Sıkı bir liderlik ve yönetim kavramına dayalı bir örgütlenme ile, bürokrasinin olumlu etkileri arttırılabilir. Adaletli bir yönetim ve işbirliği içinde çalışan personeller ile, bürokatik bir yapıya sahip olmak mümkündür. Ayrıca, bürokraside etkinliğin arttırılması için keyfi kural koymaların da engellenmesi gerekir.

Bürokrasi ne demek sorusu için kısaca, devlet yönteminde hiyerarşik yapılanmayı ifade eden mekanizma denilebilir. Etkin şekilde kullanıldığında bürokrasi, devlet düzeni için büyük öneme sahiptir. Ast-üst ilişkisinin belirlenerek kurallar bütünü içinde bir yönetim, devletlerin varlığını sürdürebilmesi için gereklidir.

2 YORUMLAR

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here