Bebeklerde Ateş Nasıl Düşürülür, Kaç Olmalı

Bebeklerde Ateş Nasıl Düşürülür, Kaç Olmalı
Bebeklerde Ateş Nasıl Düşürülür, Kaç Olmalı

Anne babaları en çok tedirgin eden durumlardan biri olan bebeklerde yüksek ateş ile ilgili neden olur, nasıl ölçülür, bebeklerde ateş kaç derece olmalı ve bebeklerde ateş nasıl düşürülür sorularını Uzm. Dr. Halil Akarcan okuyucularımız için cevapladı.

Bebeklerde Ateş Nasıl Ölçülür

Doğru sonucu alabilmek için bebeklerde ateş nasıl ölçülür?

  • Makattan: 2 yaşına kadar  doğru sonuç veren bir ölçümlerden biridir. Koltuk altı ölçümüne göre 1 derece yüksek sonuç verir. Ancak aileler makattan ölçüm konusunda bilgi sahibi değilse istenmeyen yaralanmalara sebep olabilir. Bu nedenle dikkatli olmalılar. Eski tip civalı termometrelerde kırılma sonucu toksik etkiler gözlenebilir. Ayrıca 3 yaş üzeri çocuklarda olumsuz psikolojik etkileri nedeni ile tavsiye edilmez.
  • Koltuk Altından: Uzun süreli bir işlem olup küçük çocuklarda uyum problemi olabilir. Terleme ve oda sıcaklığı gibi faktörlerden doğru sonuç alınamayabilir.
  • Alından: Elektronik özel termometreler ile alından yapılan ölçümler uygulanması kolay, hızlı ve pratik bir yöntemdir. Kabaca ateş hakkında bilgi verir. Ölçüm bölgesi, ıslaklık ve mesafe, ortam ısısı gibi faktörlerden çok etkilenir.
  • Kulaktan: 3 aydan küçük bebeklerde doğru sonuç alınamayabilir. Ayrıca doğru yapılmayan uygulamada da yanlış sonuçlar elde dilir.
  • Ağızdan: Ağızdan ölçüm bebeğin tepkileri nedeni ile kısmen zor bir uygulama olabilir. Ayrıca zaman zaman yanlış sonuçlar da alınabilmektedir.

Bebeklerde ateş ölçümü için eskiden civalı termometreler kullanılmaktaydı. Ancak günümüzde civa zehirlenmesi riski nedeni ile bu termometrelerin kullanılması tavsiye edilmez.

Bebeklerde Ateş Nasıl Düşürülür
Bebeklerde Ateş Nasıl Düşürülür

Bebeklerde Ateş Kaç Olmalı

Bebeklerin vücut ısısının normalin üzerine yükseldiği durumlar bebeklerde yüksek ateş olarak değerlendirilir. Bu vücut ısısı ne zaman normalin üzerinde kabul edilir? Bebeklerde ateş kaç olmalı?

  • Koltuk altından yapılan ölçümlerde 37.2°C üzerinde ise,
  • Kulaktan yapılan ölçümlerde 37.8°C üzerinde ise,
  • Makattan yapılan ölçümlerde 38°C üzerinde ise,
  • Elektronik cihazlarla alından yapılan ölçümlerde 37.5°C üzerinde ise,

bebekler ateşli kabul edilir. Bu değerlerin altındaki ölçümler bebeklerde normal ateş olarak kabul edilir.

Bebeklerde Ateş Nasıl Düşürülür

6 yaş altı çocuklarda ateşli havale riski olduğundan ateş mutlaka düşürülmelidir. Doğru uygulamalar ile bebeklerde ateş nasıl düşürülür noktasında başlıca tavsiyelerim:

  • 3 aydan küçük bebekler için mutlaka doktora başvurulmalıdır.
  • Ateşli bebek tamamen soyularak üzerinin ince bir örtüyle örtülmesi ya da ince ve bol bir pijama giydirilmesi gerekir.
  • Bebeğin sıvı gıdalar ile beslenmesi ve bebeğe yeterince su verilmesi de bebeklerde ateş düşürme için oldukça önemlidir.
  • Bebeğin bulunduğu ortam sıcaklığı mümkünse 21-22°C olarak ayarlanmalı.
  • Ilık su ile ıslatılmış bir bez ile bebeğin koltuk altlarına, kasık bölgesine, alnına, boynunun iki yanına ve eklem bölgelerine ılık kompres uygulanması bebeklerde ateş nasıl düşürülür dendiğinde akla gelen etkili yöntemlerdendir. Bu uygulamada en çok yapılan yanlış kullanılan suyun serin veya soğuk olmasıdır. Mutlaka ılık su kullanılmalıdır.
  • 29-32°C sıcaklıktaki su ile duş aldırılması etkili bebeklerde ateş düşürme yöntemleri  arasındadır.
  • Bebeğin beslenmesine dikkat edilmeli ancak yemek istemiyorsa zorlanmamalıdır.
  • 38°C derecenin altındaki ölçümlerin çoğunda, bebeğin genel durumu iyi ise ateş düşürücüye ihtiyaç duyulmayabilir. 38°C’nin üzerindeki ölçümlerde is ibuprofen veya parasetamol içeren ateş düşürücüler, doktor kontrolünde, doktorun belirlediği ölçü ve sıklıkla bebeğe verilebilir.

Bebeklere Ateş Düşürücü Ne Zaman Verilir

Dünya sağlık örgütü 6 ayın üzerindeki bebekler için vücut ısısı 38°C’yi geçmediği sürece ve bebeğin genel hali iyi ise ateş düşürücü kullanılmasını önermemektedir. Bebeklerde ateş nasıl düşürülür dendiğinde anne babaların ilk aklına gelen ateş düşürücüler gelişi güzel kullanılmamalıdır.

Ayrıca bebeklerdeki ateşin şiddeti hastalığın şiddetini göstermez ve ateş düşürücü ile ateşin düşmesi hastalığın hafif olduğunun göstergesi değildir. Yine ateşin düşürülmesi hastalığın seyrine etki etmez.

Aşı uygulamasına bağlı ateşlerde 38.7°C dereceye kadar ateş düşürücü aşının koruyucu etkisini azaltmamak için verilmemelidir.

Ateş Düşürmek İçin Yapılmaması Gerekenler

Bebeklerde yüksek ateş bazen ailelerde paniğe yol açmakta. Bu panikle anne babalar bazı yanlış uygulamalar yapabilmektedir. Bu yanlış uygulamaların bir başka nedeni de tıbbi gerçekliği olmayan, aile büyüklerinin ve çevrenin yanlış bilgileri aileye tavsiye etmesidir. Sık karşılaşılan ve bebeklerde ateş nasıl düşürülür noktasında yapılmaması gerekenler:

  • Az bir ateş yükselmesi görüldüğünde hemen ateş düşürücü kullanmak. Vücut ısısı 38°C’den düşük ise ve bebeğin genel görünümü iyi ise ateş düşürücü verilmemelidir.
  • Çocuğu soğuk ya da serin suyla yıkama, ıslak bez uygulamasında kullanılan suyun soğuk ya da serin olması. Bu durumda çocuğun ateşi düşürülmek yerine daha da tetiklenir.
  • Ateş düşürücü olarak antibiyotik kullanılması.
  • 12 yaşından küçük çocuklarda aspirin ateş düşürücü olarak verilmemelidir.
  • Üşüyen ve titreyen bebeğin üzerinin örtülmesi ya da kalın kıyafetler giydirilmesi.
  • Bebeklerde ateş düşürme için alkol veya sirke kullanılması.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı

Bazı durumlarda bebeklerde yüksek ateş ciddi sonuçlar doğurabilir ve bebeklerde kalıcı hasarlar bırakabilir. Anne babaların heyecanlanmasına, panik yapmasına neden olan durum da budur. Bebeklerde yüksek ateş görüldüğünde mutlaka doktora başvurulması gereken durumlar:

  • 3 aydan daha küçük bebeklerde (makattan yapılan ölçümde) bebeğin ateşi 38°C’nin üzerinde ise,
  • 3 ila 6 aylık bebeklerin ateşi 38,3°C’nin üzerinde ise,
  • 6 aydan büyük bebeklerde ateş 38,9°C’nin üzerinde ise,
  • Ateş düştüğü halde bebekte huzursuzluk devam ediyorsa,
  • Ateşle birlikte vücutta kızarıklıklar görülüyorsa,
  • Ateşe sayıklama, bilinç bulanıklığı, sürekli uyku hali, sürekli ağlama, huzursuzluk eşlik ediyorsa,
  • Bebek sık nefes alıyorsa, nefes alırken hırıltı varsa veya nefes almakta zorlanıyorsa,
  • İdrar miktarında azalma veya sık idrara çıkma, idrar renginde değişiklik, bıngıldakta çöküklük veya şişme, ağız kuruluğu gibi bulgular gözlemleniyorsa,
  • Bebeklerde yüksek ateş 3 günden daha uzun sürüyorsa,
  • Ateşe boğaz ağrısı, kulak ağrısı, karın ağrısı, öksürük, ishal, devamlı kusma, eklem ağrısı, eklemlerde kızarıklık ve/veya şişme eşlik ediyorsa,
  • Bebeğin ensesinde sertlik varsa,
  • Bebek daha önce havale geçirmişse mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Yüksek Ateş Havale Nedeni Olur Mu

Bebeklerde yüksek ateş görüldüğünde aileyi telaşa iten başlıca neden havale riskinin akla gelmesidir. Yüksek ateş zaman zaman havaleye neden olabilir. Ancak bu sık karşılaştığımız bir durum değildir. Nadiren olur. 6 yaşın üzerindeki çocuklarda ateşli havale riski düşük olduğundan hemen ateş düşürücü verilmesine gerek yoktur.  Daha önceden kendisinde ve ailesinde ateşli havale öyküsü olan çocuklarda havale görülme riski daha yüksektir.

Bebeklerde Ateş Kaç Olmalı
Bebeklerde Ateş Kaç Olmalı

Bebeklerde Ateş Neden Olur

Alt ve üst solunun yolları iltihabı, ishal ve kusmaya da neden olan bazı enfeksiyonlar, idrar yolu enfeksiyonları (kız çocuklarında daha sık rastlanır) gibi nedenler bebeklerde ateş neden olur sorusuna cevap olabilecek bazı basit hastalıklardır. Bu hastalıklara bağlı oluşan ateş genellikle birkaç günde geçer.

Kas ve eklem iltihapları (romatizmal hastalıklar), zatürre, menenjit, tüberküloz, malta humması, tifo, kalbin iç kısmındaki zarda oluşan iltihap ve bazı kanser türleri daha az görülen ciddi ateş nedenleri arasında yer alır.

Bebeklerde ateş neden olur dendiğinde en çok karşılaşılan başlıca nedenler:

  • Aşılar (Özellikle karma aşılar, pnömokok ve bebeklik döneminde yapılan bazı diğer aşılar).
  • Kusma, ishal ve yanık gibi nedenlerle oluşan su kaybı.
  • Grip, orta kulak enfeksiyonları, alt ve üst solunum yolu enfeksiyonları, idrar yolu enfeksiyonları, suçiçeği, kabakulak, kızamık, kızamıkçık, zatürre, menenjit, artrit, laringotrekeobronşit, ensefalit, sepsis, osteomyelit, bakteriyemi, endokardit, myokardit, gastroenterit gibi hastalıklar.
  • Adele içi enjeksiyonlar, yanık, travma ve diş çıkarma gibi doku hasarları.
  • Sistemik lupus eritomatozus, romatoid artrit ve kawazaki hastalığı gibi immünolojik hastalıklar da bebeklerde ateş nedenleri arasında yer alır.
  • Amfetamin, atropin, antibiyotikler ve amfoterisin gibi bazı ilaçlar.
  • Lenfoma, lösemi ve metastatik hastalıklar.
  • Endokrin hastalıklar.
  • Kan transfüzyonları.
  • Zehirlenmeler.
  • Kafa travmaları.

Bunlar en çok karşılaşılan çocuklarda yüksek ateş nedenleri olsalar da bunların dışındaki farklı nedenler de bebeklerde yüksek ateşe sebep olabilir.

Uzm. Dr. Halil Akarcan‘a, anne babaların çok merak ettiği sorular olan bebeklerde ateş kaç olmalı ve bebeklerde ateş nasıl düşürülür sorularının cevabını konu alan bu makaleyi bizlerle paylaştığı için kendisine teşekkür ederiz.

Yazan: Uzm. Dr. Halil Akarcan

Uzmanlığı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

Adresi: Vali Rahmi Bey Mah. 297/4. Sk. No:2 D:3 Buca/İzmir

Tel: (0232) 438 51 21

E-mail: drakar72@hotmail.com

1 Yorum

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here